- Maria
Bethânia,
música é perfume
- a film
by Georges Gachot
|
- Press
Reviews
-
all in original languages
- English -
Spanish - Portugese - Français--Deutsch-Italian
- Holland (Scroll down)
|
- ENGLISH
- © NEW York
Times /
August 29, 2008,
By
Jeanette Catsoulis
- Maria
Bethania: Music is Perfume (2005)
- Youssou
N'Dour with vocalist Pyeng Threadgill in the
documentary "Youssou N'Dour: Return to
Goree."
-
- A
Different Drum
- Mellow
as buttermilk and twice as nutritious, the music
documentaries "Youssou N'Dour: Return to Gorée"
and "Maria Bethânia: Music Is Perfume" trace
influences and celebrate connections with tunes to
make you tap and sway.
-
- In
"Youssou N'Dour: Return to Gorée," the
filmmaker Pierre-Yves Borgeaud joins Mr. N'Dour, the
Senegalese singer, on a magical history tour of the
music created by African slaves and their descendants.
The goal is to stage a concert on Gorée, an
island just off the coast of Dakar with a museum
commemorating victims of the Atlantic slave trade; the
preparation is a melodic road trip from Geneva to
Atlanta to New Orleans and beyond, embracing musicians
from each location and styles including traditional
gospel and classic jazz.
-
- Less
restless but even more seductive, "Maria
Bethânia: Music Is Perfume" moves to the samba
rhythms that Ms. Bethânia, the charismatic
Brazilian diva, describes as "sadness dancing."
There's little that's sad about Georges Gachot's
movie, however; it captures its subject's stylistic
evolution from avant-garde warbler to romantic
balladeer through a prism of Brazilian culture and
history.
-
- Onstage
or in rehearsal, surrounded by familiars or alone with
the camera, Ms. Bethânia is an expressive force
of nature whose honeyed voice could lure sailors to
their doom. Without doubt they'd be dancing all the
way. Opens
on Friday in Manhattan.
-
- Written
(in Portuguese, with English subtitles), produced and
directed by Georges Gachot; director of photography,
Matthias Kälin; edited by Ruth Schläpfer and
Anja Bombelli; released by ArtMattan Productions. At
the Two Boots Pioneer Theater, 155 East Third Street,
at Avenue A, East Village. Running time: 1 hour 22
minutes. This film is not rated.
- Online--->
- pdf--->
-
-
- © Global
Mirada /
May 2006,
Marco Lacerda
- Online--->
- The perfume of
music
- Maria Bethania is
also the main character of a documentary that has just
been put on Brazilian cinemas. "Music is just like
perfume", she says in one of the parts of the film
when she tries to explain what she feels when she
hears a song. The French-Swiss production directed by
Georges Gachot, Maria Bethania: Music is Perfume,
follows the guidelines of the genre and is no
particular contribution to aesthetic language, but it
is unbeatable in the delicacy of the declarations.
From the begging of the 80 minutes is lasts, the film
is full of emotion in the words of memories that come
to the minds of people like Bethania's mother, dona
Cano, her brother Caetano Veloso and her friends
Gilberto Gil, Miúcha, Chico Buarque, Nana
Caymmi and many others. These are stories that give
the exact dimension of the grandeur of this singer,
one of the biggest interpreter of Brazilian music of
all times.
-
- The charm of the
movie is precisely its observation of the passing of
time. The culmination of the story happens when
Bethania speaks about her adoration for music,
linking, word by word, her admiration for the activity
she chose when she was a little girl. She says she
always knew she would be an artist, a trapeze artist,
or a singer. She chose to show the world her voice.
Since then she has been causing earthquakes in the
audiences, making her voice remain in the ears of the
audiences for days after the show. Bethania, being a
small woman, is enormous when she is on stage. "The
music is mine, it lives inside me, but it is the
expression of God's will", she says in one of the most
moving parts of the documentary, when she tries to
explain the tears down her face when she sings
Vinicius de Moraes' Manhã de
Carnaval.
-
- ©
Variety /
October
2005 Ken
Eisner
- Maria
Bethania: Music Is Perfume
- A
monumental figure in Brazilian music receives an
in-depth profile in "Maria Bethania: Music Is
Perfume." Pic sticks to musical side of the best-known
woman exponent of the 1970s movement known as
tropicalia, and that works fine, as the gray-maned
diva has plenty to say in that department. Sure to be
devoured at any fests featuring musical docs,
performance-heavy effort is a natural for
DVD.
- Georges
Gachot, best known for his portrait of volatile
pianist Martha Argerich, follows Bethania through
rehearsals and recording sessions, where the unique
chemistry of her relationship with great songs (often
by Chico Buarque or old-timers like Vinicius de
Moraes) is revealed in detail. She slowly warms to the
camera, making observations about the music in general
("Samba is a sadness that cradles us," she quotes from
one tune) and the unique atmosphere of birthplace
Bahia in particular. In that heavily Africanized town,
there are memorable visits with her famous brother,
Caetano Veloso, and their big-hearted
mother.
-
- © Straight
Vancouver /
29-Sep-2005
By Ken
Eisner
- Online
-->
- Beautiful
noise from Brazil
- The
fest's Brazilian-music flicks (such as Everything
Blue, above) find musical riches where poverty and
politics collide.
- By
now, even the most casual fan of Brazilian music has
rubbed up against saudade. That melancholy concept
(pronounced "sow-dodd-gee") captures the ineffable
quality of longing peculiar to faraway exiles and
poets worried about running out of caipirinhas. It's
the wistful thrum of João Gilberto's
fingernails on a nylon-string guitar and in the high,
arching falsetto of Milton Nascimento in his late-'70s
peak.
- There's
another side to Brazilian culture, however, that is
both visceral and very much in the moment-a side where
the exigencies of race, poverty, and politics meet in
messy battle-and that's what is captured brilliantly
in a subset of films at this year's Vancouver
International Film Festival. All six titles in the
Brazilian Music series (and some related items, like
the period piece Cafundó) depict a riot of
colour and beautiful noise conjured whole out of
poverty and hangovers from the days of brutal slavery
and Portuguese rule.
- Intriguingly,
most are made by outsiders.
- ...
- Veloso
also appears, naturally enough, in Maria
Bethânia: Music Is Perfume (October 1, 3, and
13), since the movie is a profile of the singer's
sister. Like Everything Blue's Acevedo, Swiss director
Georges Gachot knew next to nothing about the music of
Brazil until he undertook this complex portrait of the
1970s superstar and one of the poor, strife-torn
nation's most galvanizing figures.
-
- Thanks
to a concert he caught in Montreux in the late 1990s,
Gachot became fascinated by the hawk-nosed singer, and
decided the best way to learn about her was to head to
Brazil and follow her into the studio and on the road
as she began a tour to support what would become her
comeback album.
-
- "It
was a kind of shock to me," says Gachot, calling from
his home in Zurich. "Not just because of
Bethânia and how she presented herself, but
because of the whole structure of Brazilian music. The
harmonies and the rhythms-I was like a child
discovering something new, and I was not young!" The
filmmaker's background was in classical music, and
here he basically took the same approach he brought to
Martha Argerich, Evening Talks, which played at the
VIFF two years ago. Like that mercurial pianist,
Bethânia doesn't suffer fools gladly and treated
the project with scepticism. "She was wary of the
camera," he says, in French-accented English, "but
after a while, she realized that I was not going away
and she accepted it."
- Unlike
most commercial docmakers, Gachot works with only one
camera, so there are no "cutaways"-reaction shots or
transitional images-built into his method. The
results, when they work (which they do here), are
intensely personal. Naturally, that Bethânia is
singing politically charged tunes in her clear
contralto voice, backed by a killer band you get to
know through the many heated rehearsals, doesn't
exactly hurt the process. "I go in knowing nothing and
with no preconceptions about the story. And here even
about the music. What emerges tells itself and I think
it is quite powerful, perhaps because it involves a
lot of risk. You have to miss something, really, to
feel like you can get that something."
- (After
the Vancouver Film Festival.)
|
- SPANISH
- Argentina -
Estrena nos cinema Jueves 24 de Mayo 2007
- © otroscines,
25.5.2007,
Diego Batlle
- Maria
Bethânia: música y perfume, de G.
Gachot
- La vida y el
canto
- PDF
-->
- Online
-->
-
- ©
La Nacion,24.5.07,
Fernando Lopez
- Retrato
de cuerpo entero
- PDF
-->
- Online
-->
-
- ©
Clarin,24.5.07,
Mariano del Mazo
- Yo
te saludo, María
- "María
Beth»ánia, música y perfume" es un
conmovedor viaje a la
- vida
y obra de la cantante bahiana.
- PDF-->
- Online
-->
-
- ©
Pagina 12 ,25.5.07,
Karina Micheletto
- El
retrato certero de una voz singular
- El
documental del francés Georges Gachot invita a
descubrir a la intérprete bahiana en
su
- dimensión
artística más profunda.
-
- PDF-->
©
Ambitoweb.com,24.5.07,
Ricardo Salton
- Maria
Bethânia santificada en buen
documental
- PDF--->
-
- ©
Rosario Agenda,6.6.07,
Cerrar Ventana
- PDF-->
-
- ©
Cuba-Argentina , 21.04.2006
Frank Padrón
- OPINIÓN:
María Bethania, matriz,
motriz...
- Buenos Aires.-
Dentro del Octavo Festival Internacional de Cine
Independiente que se desarrolló aquí
desde el pasado día 11, lo más
interesante se encontró, como decíamos
en crónica anterior, en el documental, ya sea
puro, ya atravesado por elementos
fictivos.
- Con mucho
éxito fue presentado por su director, el
francés afincado en Suiza Georges Gachot (Marta
Argench, Conversación nocturna...) su
más reciente filme dentro del género
(que comenzará pronto a circular por
América Latina), incluido en una muy notable
sección paralela dedicada a la música en
ese encuentro: María Bethania: música
é perfume en torno a la gran cantante
brasileña, quien, según palabras del
cineasta, "le cambió la vida tras escucharla".
Se le entiende: a quién no le ocurre lo mismo
cuando se enfrenta a esa mujer que lleva en sus venas
la fuerza de todo ese cuasi continente que es el
Brasil, adonde pertenece, al que representa y proyecta
como muchos de sus artistas.
- Musicólogo
versado en lo clásico, Gachot llegó al
cine por la música, y tras once días de
filmación, tuvo listo este documental que
será próximamente comercializado en
varios países; en una mezcla de
portugués, francés e inglés,
contestó las preguntas del público y
dijo haberse fascinado por un lugar mágico, del
que Bethania y su música son todo un
símbolo.
- Tomando como
título una de las frases dichas por la
intérprete, "la música es perfume", el
filme nos entrega a la artista toda: no sólo en
plenas funciones creativas (poniendo voz a las pistas
en el estudio de grabación, entregada
absolutamente, como lo hace en el show) sino en la
intimidad de su casa, hablando de las cosas más
sencillas o elementales, o reflexionando en torno a la
cultura y la idiosincrasia
brasileñas.
- A propósito,
quien la imagina grave o demasiado dramática
por lo que generalmente proyecta en sus
presentaciones, incluso en sus grabaciones,
quizá no imagina a la María
risueña, simpática, con un exquisito
sentido del humor, que también Cachot ha sabido
atrapar; pero no es sólo la figura: el Brasil
con su luz especial, con su aura, su misticismo y su
encanto, son captados por el lente de la cámara
sin que para nada encontremos pretensiones
turísticas: el mundo esotérico y
profundo de Bahía, el natal Santo Amaro de
Bethania, sus ritos y procesiones, sus calles y gentes
humildes y hermosas, nos llegan tanto desde los
sonidos como de las imágenes, como lo hacen sus
hermosas playas de Río de Janeiro (la ciudad
adoptiva) en la noche, o ese mar omnipresente en el
repertorio de la diva.
- El director ha
logrado, con la ayuda de muy capaces montajistas,
fundir ensayos a momentos esenciales del estudio o el
escenario, alternar con exquisito equilibrio
declaraciones (ya de la artista emblemática, ya
de gente cercana a su vida y/o trabajo) a momentos
musicales, y dentro de estos, levantar sutiles puentes
que conducen a otros con ellos
relacionados.
- Y el resultado, con
una fotografía reveladora, rica en contrastes y
matices, con un sonido no menos preciso que a
más de la maravillosa música incorpora
lo natural, es un retrato dinámico,
inteligente, al que contribuye no sólo la
fluida conversación de María, sino de
los otros: su madre, Doña Canó, el "mano
Caetano", o compañeros ilustres tales Jaime
Alem (el inseparable arreglista y director
artístico), Chico (con el imprescindible "Olhos
nos olhos", su mayor suceso en voz de la estrella),
Gil, Miúcha y Naná Caymi (alguien en el
público preguntó por Gal Costa, mas
supimos que no estaba en el país durante la
filmación).
- Cuando transcurren,
sin que parezca que ello ha ocurrido, los 80 minutos
de María Bethania: música é
perfume, uno concluye que además de eso, ella
es en sí mismo el Brasil, como el Brasil es
Bethania
- volvemos a la
interrogación que en su voz hiciera otra
presencia referida pero sustancial en el filme (la de
Vinicius de Moraes) y Georges Gachot nos ayuda un poco
a encontrar la respuesta: ¿qué es la
patria?: pues eso, la poesía, la música,
que artistas como Bethania constituyen y
trasmiten.
|
- PORTUGESE
/ Brasilian
- © A Gazeta,
06/04/2007
- Gisele
Arantes
- (Intervista con
Caetano Veloso)
- Existe algum
movimento por parte de algum diretor para fazer um
documentário a seu respeito, a exemplo do que
foi feito com Maria Bethânia em duas
ocasiões ("Música é Perfume" e
"Pedrinha de Aruanda",
recém-lançado)?
- O mesmo diretor que
fez o primeiro filme da Bethânia (o
suíço Georges Gachot, que fez o
documentário "Música é Perfume",
sobre a cantora) quer fazer um documentário
sobre mim. Ele já veio duas vezes da Europa ver
o "Cê". E eu adoro ele, porque eu adoro aquele
filme da Bethânia. Acho a coisa mais linda desse
mundo. Mas acontece que tem um filme que está
quase pronto, dirigido pelo Fernando (Andrade), um
menino de São Paulo. Ele iria fazer um DVD de
"A Foreign Sound", mas acontece que nunca foi feito.
Então, os extras que ele vinha filmando para o
DVD ele transformou em documentário. Como tem
esse filme, e ainda não está pronto,
começar outro com Gachot eu achei meio confuso.
Então, eu falei com Gachot para deixar para um
outro período. Ele ficou meio assim, mas
entendeu. Ele é um querido. O filme do
Andrucha, esse agora, é muito bom também
("Maria Bethânia", de Andrucha Waddington, que
enfoca a cantora, Caetano e a mãe deles). Tem o
que o do Gachot não poderia ter, mais tempo,
mais intimidade.
Mas
o do Gachot tem uma coisa que dificilmente algum outro
teria, é de uma musicalidade aquele filme.
Bethânia nunca foi tão musical na vida
dela como nesse filme. Ela está mais musical,
está incrivelmente musical, cantando mais
bonito do que em toda a vida dela.
-
- © Dario do
Nordeste, 9/4/2007
- "Eu adoro o
"Música é Perfume", do Georges Gachot,
acho lindíssimo, muito musical".
- CAETANO
VELOSO
-
- © O Povo,
16/03/2007
- online--->
- pdf--->
- TV E
DVD
- Estrela da
canção
- Maria
Bethânia como você nunca viu. A intimidade
musical da cantora é mostrada em Maria
Bethânia: Música é Perfume,
dirigido pelo francês Georges Gachot
- Mesmo considerada
uma das intérpretes mais aclamadas da sua
geração, pouco (ou quase nunca) se
vê Maria Bethânia em programas dominicais
de televisão, talk shows ou em capas de
revistas de celebridades. Despojada de
afetações, a artista conduz a carreira
de mais de 40 anos com integridade irreparável
e prefere reservar-se à intimidade. Talvez
resida aí o grande prazer de descobri-la mais
de perto e vê-la em pleno domínio do seu
ofício no documentário Música
é Perfume, dirigido pelo francês Georges
Gachot. O cineasta consegue superar a famosa
aversão da cantora às câmeras e
mostrá-la à vontade, em prosa e em
verso. O próprio título do filme vem de
um dos depoimentos da cantora. "Música é
uma coisa que é como perfume. É
imediato. É sensorial", diz.
-
- Semelhante ao
esquema de um making off de DVD, o filme focaliza o
processo criativo da cantora, ao alternar cenas dos
ensaios e da turnê do disco Brasileirinho com as
gravações do CD Que falta você me
faz, um tributo ao poeta Vinícius de Moraes,
realizado em 2005, além dos depoimentos de
familiares, como a mãe Dona Canô e o
irmão Caetano Veloso, e amigos e parceiros,
como Chico Buarque de Holanda, Nana Caymmi, Gilberto
Gil e o diretor artístico Jaime Alem. Diretor
de Martha Argerich, Conversas Noturnas, um de seus
documentários mais clássicos, Gachot
busca contextualizar a história
artística de Bethânia no Brasil. Talvez
pelo próprio olhar estrangeiro do cineasta
francês radicado na Suiça, há uma
tentativa de compor uma ligação entre
imagens do cotidiano e das paisagens do Rio de
Janeiro, de Salvador e de Santo Amaro, interior da
Bahia, terra natal da cantora, com o repertório
calcado em sambas canções, serestas e
canções românticas.
-
- Narrado pela
própria Bethânia, o filme capta toda a
elegância da cantora, seja numa conversa com os
músicos, no jeito como move as mãos ou
no magnetismo da performance no palco. É - sem
exagero da palavra - um deleite. Melhor ainda é
vê-la interpretar, entre outras
canções, Negue, (Adelino Moreira e Enzo
de Almeida Passos), O que tinha de ser(Vinícius
de Moraes e Antônio Carlos Jobim), Olhos nos
olhos (Chico Buarque de Holanda), Tarde em
Itapoã (Vinícius de Moraes e Antonio
Pecci Filho) e Luar do sertão (João
Pernambuco e Catulo de Paixão Caerense). Entre
uma conversa e outra, Bethânia relembra
traços da infância, como os primeiros
exercícios de concentração quando
brincava de faquir no alto das árvore com o
irmão mais velho Caetano, o que significava
ficar lá sem fazer nada, por horas a fio, e
fala da maneira como lida com a música. Ela
revela, por exemplo, que costuma telefonar para
compositores, como o fez com Gonzaguinha e
Vinícius de Moraes, para sugerir mudança
na letra das canções. "Há certas
palavras que eu não digo, e não
há quem me faça dizer. Pode ser uma
música de Chico Buarque de Holanda, que eu
venero, mas não vou dizer", afirma.
-
- O
documentário culmina com a
confirmação da idéia da
própria Bethânia ("nada como um cheiro ou
uma música para nos fazer sentir, viver,
lembrar"), ao cantar Melodia Sentimental (Heitor Villa
Lobos e Dora Vasconcelos). "A voz mora em mim, mas
não sinto como se fosse minha. É uma
expressão de Deus, uma fagulha", diz a cantora.
Para quem perdeu no último domingo, hoje
à meia-noite o canal GNT exibe mais uma vez o
documentário, também disponível
em DVD pela gravadora Biscoito Fino.
-
- SERVIÇO
- Música
é Perfume - O documentário sobre Maria
Bethânia pode ser conferido hoje, à
meia-noite, no Canal GNT (reprise). O DVD custa, em
média, R$ 50.
-
- Dia
Internacional da Mulher é lembrado nas
TVs
- © O GLOBO
ONLINE, 8.3.2007
- --->
Online
(Gazeta do Povo)
- Nesta quinta-feira
(8), o Dia Internacional da Mulher dá o tom da
programação das emissoras de TV, abertas
ou a cabo. Programas vão homenagear o sexo
feminino em suas pautas, que vão desde os
efeitos do doce preferido das mulheres - o chocolate -
a entrevistas com personalidades do não mais
"sexo frágil". No ponto mais alto dos
destaques, vale conferir a apresentação
do documentário "Maria Bethânia -
Música é perfume", no domingo, dia
11.
-
- O canal que mais
dedica espaço em sua programação
para homenagear a mulher é o GNT. Durante todo
o mês de março, a emissora a cabo
programou atrações com o tema.
Começou dia 3 com o "Alternativa saúde",
que vai homenagear mulheres que vencem desafios em
diversas atividades durante todo o mês.
...
- O programa
dá ainda dicas de exercícios para
melhorar a qualidade de vida e lista os efeitos
produzidos pelo chocolate no organismo. As
comemorações prosseguem até o dia
25, com destaque para o "Superbonita" do dia 16, com
dicas de beleza, e para a exibição do
documentário "Maria Bethânia -
Música é perfume". Dirigido pelo
francês Georges Gachot, o filme mostra os
ensaios, cenas de shows e depoimentos de amigos,
familiares e da própria cantora, apontada como
a maior voz da MPB.
-
- ©
JCNET, 10.3.2007
- online--->
- Filme
no GNT (TV Globosat) mostra Maria Bethânia como
a voz do Brasil
- Folhapress
- O
documentário sobre Maria Bethânia que o
GNT exibe amanhã, às 19h, se chama
"Música É Perfume", por causa de uma
frase da cantora, mas poderia se chamar "A Voz do
Brasil" ou algo similar. O diretor francês
Georges Gachot procura traçar um paralelo entre
o que Bethânia canta ou diz e o que este
País é ou poderia ser. Na opinião
de Chico Buarque, Bethânia encarnaria "essa
idéia do país
possível".
-
- Gachot
não tem a pretensão de nos impor a tese,
mas a indica ao alternar depoimentos da cantora com
imagens dos contrastes do Rio e de Santo Amaro da
Purificação - a cidade baiana onde
Bethânia nasceu. O olhar do diretor não
é de denúncia, mas de curiosidade,
até de espanto. Para nós, acostumados a
elas, muitas das imagens não impressionam mais,
mas deviam, porque servem de espelho.
-
- Bethânia
pontua o documentário como narradora informal,
exaltando a musicalidade brasileira, o papel
fundamental do negro, a nossa "tristeza que
balança". Não há
informações didáticas sobre a
carreira de Bethânia, mas são mostrados
os bastidores de seu trabalho, seja no show
"Brasileirinho" ou nas gravações do CD
"Que Falta Você Me Faz". Melhor assim. Pode-se
ver e ouvir uma outra cantora, um outro
olhar.
-
- © O Tempo,
7.8.
2006,
Daniel Barbosa
- O canto de uma deusa
brasileira
- Online--->
- Depois de cumprir
carreira nos cinemas do Brasil e do mundo, chegas
às lojas, no formato DVD, com a chancela da
gravadora Biscoito Fino, o documentário
"Música É Perfume", pelo qual o diretor
francês Georges Gachot focaliza o processo
criativo de Maria Bethânia ao longo da
turnê do disco "Brasileirinho" e das
gravações do CD "Que Falta Você me
Faz", em que a cantora presta tributo a Vinicius de
Moraes.
- Mais do que mostrar
Bethânia no palco, no estúdio ou sendo
entrevistada em diversas locações
&endash; inclusive sua cidade natal, Santo Amaro, na
Bahia &endash;, "Música É Perfume"
contextualiza e identifica a arte da cantora com a
própria essência do ser
brasileiro.
- Tal intento
é alcançado através de imagens
das praias cariocas, do cotidiano dos habitantes das
metrópoles e do interior que intercalam os
momentos em que Bethânia, responsável por
conduzir a narrativa, canta ou fala para a
câmara de Gachot.
- O que se percebe
é que o olhar estrangeiro do diretor
está impresso em cada imagem. Ao ouvir
Bethânia cantando, seja no estúdio,
ensaiando com os músicos, seja no palco,
compreende- se imediatamente o que ela diz logo nos
primeiros minutos do documentário: que, desde
muito nova, já sabia que seria
artista.
- "Música
É Perfume" revela uma cantora que é a
própria música, o próprio canto,
em tempo integral. A altivez que Bethânia
demonstra no palco está longe de ser mero
recurso cênico, é sua
essência.
- Mesmo quando
conversa descontraidamente com o diretor, com os
músicos ou amigos, quando sorri ou conta casos
engraçados, mesmo nesses momentos ela
está impregnada da nobreza que esbanja nos
shows.
- Jaime Além,
que há anos a acompanha na
condição de maestro, músico e
diretor artístico, fala, numa determinada
passagem, de um magnetismo que não se
explica.
- Ao mesmo tempo,
"Música É Perfume" revela a simplicidade
de Bethânia, uma artista sem qualquer
traço de afetação, mas que
é categórica ao dizer que exige respeito
quando sobe no palco.
- E quando diz
isso, vê-se que ela não está
pensando em si, mas na música que ela leva para
aquele espaço que considera sagrado. E por
falar em música, o roteiro de
canções que costura o
documentário é, como se pode supor,
irrepreensível.
- Concentrado no
repertório de "Brasileirinho" e "Que Falta
Você me Faz", ele passa por
canções como "Gente Humilde", "Samba da
Benção", "O Que Tinha de Ser", "Mulher
Sempre Mulher", "Iaiá Massemba" e outras
pérolas. "Música É Perfume"
é para se ver e rever à
larga.
-
- © Santa
Cruz do Sul, 09
de junho de 2006,
Mauro Ulrich
- Online--->
- Pdf--->
- Amigos traz
Bethânia
- A
Associação dos Amigos do Cinema de Santa
Cruz do Sul está em festa. E não
é para menos. Afinal de contas, a entidade se
mantém na ativa há seis anos, com suas
próprias forças, e é uma das mais
significativas militantes culturais da região.
A prova disso é que hoje, às 21 horas,
na Sala 3 do Cine Santa Cruz, fará a sua
projeção de número 300. Para
comemorar, quem ganha o presente são os
cinéfilos e associados: Maria Bethânia
&endash; música é perfume, de Geoges
Gachot.
- Trata-se de um
documentário de 82 minutos realizado no ano
passado, e que já rodou mundo, participando de
alguns dos principais festivais de sua categoria. Com
isso, foi alvo de atenção e mereceu
crítica elogiosa e algumas das melhores
publicações do gênero. No Brasil,
para um de nossos críticos mais competentes, o
gaúcho Luís Carlos Merten, de O Estado
de São Paulo, Música é perfume
não é um documentário
convencional. "Mais interessado no processo criativo e
nas interpretações da cantora do que em
rememorar datas e episódios, Gachot desenha um
retrato musical que chega a surpreender pelo grau de
proximidade que estabelece com Bethânia-artista
sempre muito ciosa de sua intimidade."
- A própria
cantora aprovou. "Pensei que não havia novidade
para fazer outro filme, mas achei que o Gachot tinha
um olhar diferente e queria se aprofundar mais no meu
gosto musical." De fato. É uma faceta madura e
calejada que é levada ao cinema. Mas o diretor
não se atém aos fatos. Ele prefere se
manter como testemunha impacial da
produção atual de Bethânia.
Não há uma retrospectiva
histórica, nem grandes análises sobre a
sua carreira. O diretor se esforça em integrar
a intérprete ao povo comum, fazendo ao fundo um
retrato da relação dos brasileiros com a
música no cotidiano &endash; da dona de casa
cantarolando no ônibus do subúrbio ao
mendigo que batuca no chão da sarjeta.
-
- © O'Povo,
5.5.2006
Camila
Vieira da Redação
- online--->
- Maria de alma e
cheiro
- Em entrevista ao
Vida & Arte, o cineasta francês Georges
Gachot fala sobre seu documentário Maria
Bethânia - Música é Perfume, que
estréia hoje em Fortaleza. Além de
abordar o processo criativo da intérprete, o
longa-metragem procura mapear o contexto
histórico da música popular
brasileira
- MARIA
Bethânia, cantora brasileira é tema do
documentário Maria Bethânia -
Música é Perfume, dirigido pelo
documentarista francês Georges
Gachot
- Por 15 anos, o
cineasta francês - radicado na
Suíça - Georges Gachot filmava
documentários sobre música
clássica. Quando viu Maria Bethânia no
palco do Festival de Jazz de Montreux, Gachot decidiu
que a cantora brasileira seria a principal personagem
de seu mais recente longa-metragem: Maria
Bethânia - Música é Perfume. De
1998 a 2003, o documentarista dedicou-se à
pesquisa não só sobre Bethânia,
mas sobre a música brasileira. Para convencer a
intérprete a participar do filme, Gachot enviou
à cantora uma cópia do seu
documentário Conversas Noturnas, sobre a
pianista argentina Martha Argerich - amiga do
brasileiro Nelson Freire.
- Produzido pelo
canal francês ARTE, Maria Bethânia -
Música é Perfume aborda o processo
criativo da cantora, fazendo um paralelo com as
transformações sociais ocorridas no
Brasil. O documentário registra as
gravações do álbum Brasileirinho,
bem como os shows de Bethânia, além de
colher depoimentos de Chico Buarque, Gilberto Gil,
Nana Caymmi, Miúcha, do diretor musical Jaime
Alem e de dona Canô Veloso, mãe de
Bethânia. "Não é um filme sobre
uma cantora brasileira famosa, mas uma visão
sobre uma artista única e uma busca sobre a
origem da inspiração e da energia que
deram luz a isso", afirma Gachot. Em entrevista por
e-mail ao Vida & Arte, Georges Gachot conta como
foi seu primeiro encontro com Maria Bethânia,
fala sobre a pluralidade da música brasileira e
comenta sobre o processo de produção do
documentário.
-
- O POVO - Como
surgiu a idéia de fazer o
documentário?
- Georges Gachot -
Minha vida é música e minhas
visões musicais nos filmes. A música me
levou à carreira cinematográfica em
1989. Durante 15 anos, rodei filmes apenas sobre
música clássica e, certo dia, em 1996,
um amigo me levou a um concerto da Maria
Bethânia no Festival de Jazz de Montreux (na
Suíça). Este concerto foi uma
revelação para mim, porque não
tinha qualquer relação com o Brasil ou
sequer conhecia a música brasileira. Fiquei
bastante impressionado pela Bethânia como
artista, sua dramaturgia no palco, seu riso e sua
generosidade, seu repertório e, sobretudo, sua
musicalidade. Foi também a primeira vez que
fiquei no meio do público, do povo brasileiro
que estava cantando e quase respirando a artista no
palco. Lembro também que a estrutura das
melodias de cada música que ela cantava me
agradou muito. Havia intervalos que levavam a melodia
a algum lugar que eu nunca escutei antes e nunca
acabava no kitsch.
-
- OP - Entre tantas
boas cantoras brasileiras, por que escolheu Maria
Bethânia?
- Gachot - Mesmo que
hoje eu conheça mais sobre a música
brasileira e ame, é claro, outras
intérpretes brasileiras, a arte de
Bethânia é muito próxima a mim.
Sei que nunca confundo com meus sentimentos musicais e
tenho este dom de ser capaz de voltar às minhas
primeiras impressões ou sentimentos. Hoje
quando escuto o CD Maria Bethânia - Ao Vivo,
ainda recordo deste concerto de 1996 em Montreux. De
alguma forma, a Bethânia me deu "a luz" à
música brasileira. Não dá para
esquecer isso. Sei sobre sua carreira e tenho
vários CDs dela, mas não todos.
Não sou especialista da carreira nem da vida de
Maria Bethânia. Todos os dias aprendo mais sobre
ela, que ainda me surpreende. Não gosto de
brincar o jogo dos famosos. É mais importante
se perguntar por qual motivo gosta de algo e
não porque todo mundo diz o quanto é
legal. Maria Bethânia - Música é
Perfume não é um filme sobre uma cantora
brasileira famosa, mas uma visão sobre uma
artista única e uma busca sobre a origem da
inspiração e da energia que deram luz a
isso. Fiz honestamente, porque em um filme musical
como esse, você não pode esconder e o
público sentiria o seu jogo. Este filme tocou
inclusive muitas pessoas que não conheciam
Maria Bethânia. Isso me deixou muito
feliz.
-
- OP - Ao analisar
sua filmografia, constatamos que sua especialidade
é filmar documentários sobre
música clássica. O que você
encontrou na música popular brasileira que lhe
instigou?
- Gachot - Riqueza e
mente aberta. Inclusive esse é o segundo
significado do título do filme: Música
é Perfume. Quer dizer que a música
brasileira está em permanente desenvolvimento e
se mistura com outros estilos musicais de qualquer
lugar. Todos os dias encontro influências da
música clássica. Só aqui os CDs
de Tom Jobim ou Amoroso, de João Gilberto. A
música clássica hoje pode aprender muito
com a música brasileira. Às vezes, sonho
com Mozart chegando ao Brasil e compondo uma
ópera em português. Ou você
consegue imaginar o que aconteceria se Schumann ou
Bach conhecessem a Bossa Nova?
-
- OP - Quando
você encontrou Maria Bethânia pela
primeira vez?
- Gachot - Em Lisboa,
nos encontramos pela primeira vez e eu nem falava
português. Gosto de dizer que eu e a
Bethânia nos comunicávamos por
inteligência musical. Não precisamos de
um tradutor para compreender um ao outro. Depois de 30
minutos, ela me levou para escutar a versão
não mixada do álbum Brasileirinho. Dois
meses depois, eu viajei até o Rio de Janeiro
para a primeira filmagem.
-
- OP - Como foi o
processo de seleção dos entrevistados do
documentário?
- Gachot - É
claro que fiz todas as entrevistas sozinho. Para
tanto, usei um tradutor no set. Mas devo dizer que
nunca faço entrevistas do tipo "perguntas e
respostas". Prefiro discutir livremente e nunca
preparar qualquer questão antes. Para mim, uma
entrevista filmada deve ser uma reflexão de um
momento gasto entre duas pessoas que compartilham
pensamentos, reflexões e, acima de tudo,
emoções comuns. Gosto de dizer que
prefiro emoção que
informação. Ou se a emoção
é algo informativo, deve ser o mais forte,
porque vem de uma relação
humana.
-
- OP - Que
dificuldades aconteceram durante o processo de
produção do filme?
- Gachot - Esqueci
todas as dificuldades que aconteceram, porque fazer
esse filme trouxe-me tanta felicidade. Para mim, as
dificuldades foram mais morais: quando você sabe
que precisa criar um filme sobre uma das grandes
cantoras que já conheceu. Sempre espero que
tenha alcançado o patamar da arte de
Bethânia.
-
- OP - Para
finalizar, qual sua cena dileta no filme?
- Gachot - A
música Estrela do Mar é a cena chave
deste filme. Em primeiro lugar, por causa desta
maravilhosa canção (música e
texto), que consegui transportar como um momento
musical forte para a edição e para a
mixagem de som. A transição de
diferentes lugares funcionou perfeitamente e aquele
momento no filme... O observador não deve saber
se está no céu ou ainda na terra. Por
muito tempo, pensei em dar o título do filme de
Estrela do Mar.
-
- © Folha
Online,
6.1.2006
Ricardo
Feltrin
- Editor-chefe
da Folha Online
- Online--->
- Maria
Bethânia - Música é Perfume -
Excelente documentário sobre a estrela da MPB.
Esmiuça sua personalidade, seu carisma e seu
processo de interpretação e
criação. Há depoimentos
divertidos e emocionantes sobre Bethânia.
É uma imperdível incursão na vida
dessa grande artista. Para quem gosta de
Bethânia. Ou de música,
simplesmente.
-
- © O'Globo,
27.12.2005
- Viva
Bethânia!
- O cinema e a MPB
estão em fase de cumplicidade total. Depois do
sucesso de "Vinicius", de Miguel Farias Jr, chegou a
vez do excelente "Maria Bethânia: música
é perfume", de Georges Gachot, deslumbrar as
salas do Rio. O filme tem sido aplaudido,
merecidamente, em todas as sessões.
-
- © Folha de
Sao Paolo
23.12.2005
Carlos
Calado
- Franco-suíço
registrou ensaios, gravações e
depoimentos; cantora pediu corte de cenas
"íntimas" da primeira
versão
- Dramaticidade de
Bethânia volta às
telas
- Em fase de intensa
produção, a cantora Maria Bethânia
encerra o ano nas telas do cinema. Após
lançar um CD dedicado à obra de Vinicius
de Moraes e excursionar com o show "Tempo Tempo Tempo
Tempo", cujo DVD acaba de chegar ao mercado, ela
protagoniza o documentário "Maria
Bethânia: Música É Perfume", do
franco-suíço Georges Gachot, que entra
hoje em cartaz.
- Bethânia
admite que resistiu a aceitar esse projeto. "Acho que
muita coisa já foi feita sobre meu trabalho.
Sou uma intérprete. Não sou compositora,
não tenho uma obra. Acho que isso não
é tanto assim para tantos
documentários", diz, referindo-se a "Maria
Bethânia Bem de Perto", curta-metragem que Julio
Bressane fez em 1966, e "Maria Bethânia do
Brasil", produção para a TV francesa
dirigida por Hugo Santiago, em 2001.
- "Pensei que
não havia novidade para fazer outro filme, mas
achei que o Gachot tinha um olhar diferente e queria
se aprofundar mais no meu gosto musical",
justifica a cantora. Até se encantar por
Bethânia, no festival de Montreux
(Suíça), o cineasta tinha feito
documentários somente com astros da
música erudita.
- Bethânia
permitiu que Gachot filmasse seu show "Brasileirinho"
(em 2004), no Rio de Janeiro e em Santo Amaro da
Purificação (BA), onde nasceu. O
cineasta também registrou ensaios e
gravações, além de depoimentos de
pessoas íntimas da cantora, como o irmão
Caetano Veloso, a mãe, Dona Canô, e os
compositores Gilberto Gil e Chico Buarque.
- "Ficamos amigos",
diz Bethânia, que, ao ver a primeira
versão do filme, pediu a Gachot que cortasse
uma cena registrada em seu camarim, após o show
de gravação do DVD "Brasileirinho", com
participações de Nana Caymmi e
Miúcha. "Estávamos muito contentes e
queríamos comemorar", diz, argumentando
não ter percebido que haviam sido
filmadas.
- Em outra cena que a
incomodou, Bethânia canta "Melodia Sentimental"
(de Villa-Lobos), em sua casa, bastante emocionada.
Por achá-la longa demais, pediu a Gachot que a
reduzisse. O cineasta relutou em fazer essas
alterações, mas acabou
aceitando.
- "É apenas
uma questão de gosto. Não houve nenhum
desagravo entre nós. Achei o filme muito
bonito, mas discordei de algumas cenas", diz
Bethânia, enfatizando que não gosta de
ver sua intimidade exposta. "Minha intimidade é
até bonitinha e eu não teria problema em
mostrá-la. Não mostro porque acho que
isso não interessa a ninguém. O que
interessa é o que o artista faz."
- Já as cenas
que revelam como a cantora interfere ativamente nos
arranjos de seus discos não a incomodam. "Eu me
meto em tudo. Depois de 40 anos de carreira, é
bom que isso apareça para desmistificar uma
porção de lendas, como a de que eu brigo
quando estou cantando. Eu brigo até na frente
de todo mundo, mas brigo para guiar",
afirma.
- Outra
evidência da forte personalidade de
Bethânia, abordada no filme, é a maneira
como se apropria das canções que
interpreta. Quando não gosta de algo em uma
canção, a intérprete chega a
pedir ao compositor que a modifique. "Para eu cantar
uma música, ela tem que virar minha. Chico
Buarque brinca com isso. Ele diz que manda uma
canção para mim e recebe duas de volta",
comenta, rindo.
- Com o mesmo bom
humor, a cantora discute um comentário do
irmão, incluído no filme. "Ela precisava
ser dramática", observa Caetano, argumentando
que, por pertencer à geração
posterior à sua, Bethânia jamais se
identificou com o jeito "cool" de cantar da bossa
nova.
- "Aquela coisa muito
esfriada da bossa nova nunca me tocou, mas eu
não acho João Gilberto frio. Pelo
contrário, acho que ele é tão ou
mais dramático do que eu", retruca
Bethânia, rindo.
- E, para quem a
vê hoje mais serena no palco do que nas
primeiras décadas de sua carreira, ela
responde: "Acho que estou cada vez mais
dramática, só que aprendi a usar essa
dramaticidade. Consigo ser tão ou mais
dramática, quase trágica, mas de uma
maneira diferente de expressar isso. O tempo e a vida
vão educando".
-
- Filme revela
processo criativo da intérprete
- "Maria
Bethânia - Música É Perfume"
não é um documentário
convencional. Mais interessado no processo criativo e
nas interpretações da cantora do que em
rememorar datas e episódios, o diretor Georges
Gachot desenha um retrato musical que chega a
surpreender pelo grau de proximidade que estabelece
com Bethânia -artista sempre muito ciosa de sua
intimidade.
- Com sensibilidade,
Gachot consegue captar o fascínio que as
canções exercem sobre ela. "A
música, pra gente, é o pão, vem
em primeiro lugar", diz Bethânia, depois de ser
mostrada no ato da criação, projetando
com os músicos de sua banda o arranjo da
emotiva "Bom Dia, Tristeza" (de Adoniran Barbosa e
Vinícius de Moraes).
- Por outro lado, o
filme também revela o olhar de um cineasta
estrangeiro fascinado não só pela voz e
pelo carisma da intérprete brasileira, mas
também pelo exotismo de seu país. As
primeiras cenas são sintomáticas:
cantando "Gente Humilde" (de Garoto, Vinícius e
Chico Buarque), em "off", Bethânia fornece a
trilha sonora para uma seqüência de belas
imagens noturnas de pessoas simples, perambulando por
praias do Rio de Janeiro.
- O foco não
está na vida ou na trajetória musical de
Bethânia e sim na emoção que ela
transmite em suas interpretações.
Não é à toa que o cineasta fez
questão de manter no documentário,
apesar das objeções da cantora, parte da
cena em que a flagrou, quase em êxtase, cantando
Villa-Lobos.
-
- © Estado de
sao Paolo 23.12.2006
Luis
Zanin Oricchio
- Para
Bethânia, arte é uma porta para o
sagrado
- Se você
não soubesse do nome do diretor de
Bethânia - Música É Perfume
poderia pensar que se trata de um brasileiro nato,
tamanha a intimidade e o seu encanto com a arte da
cantora. Mas depois a gente se lembra de como os
europeus se interessam pela música brasileira
(lembram de Pierre Barouh, Henri Salvador, Michel
Legrand?) e acha a coisa mais natural do mundo que o
franco-suíço Georges Gachot tenha feito
um filme tão belo e amoroso sobre A brasileira
Maria Bethânia.
- Bethânia
justifica todo esse encanto. Quem já a viu
sobre um palco sabe do que é capaz. Sabe do
clima de magia que ela consegue impor, transformando
um mero show musical em uma cerimônia, algo
próximo do sagrado. Não interessa que
haja gente de maus bofes para fazer
restrições ao repertório,
à qualidade vocal, ao hábito de recitar
poemas em cena. Esse tipo de pessoa se apega a
detalhes e esquece o essencial. Falando deles, Augusto
de Campos dizia que são críticos que
não iluminam e nem se deixam iluminar. Enfim,
não gostam de arte - gostam de falar mal da
arte, o que é uma paixão de ordem muito
diferente.
- Mas enfim, o que se
vê neste documentário testemunha a
compreensão que Gachot obteve do trabalho de
Maria Bethânia e de suas fontes de
inspiração. De um lado, o seu profundo
enraizamento em sua Santo Amaro da
Purificação, por isso algumas cenas
têm de ser feitas lá, no Recôncavo
Baiano, inclusive com a mãe, Dona Canô.
Por outro, a tensão contrária, que a
leva a sair de Santo Amaro, ir a Salvador, ao Rio, ao
mundo. Esse projeto que procura contemplar o local e o
internacional é comum a todo o grupo baiano, do
qual ela fazia parte ainda nos anos 60. Recentemente,
outro membro daquela turma, o ministro da Cultura
Gilberto Gil, usou a expressão
"glocalização" para expressar esse
desejo íntimo da Tropicália: somar o
local com o global.
- Projeto mais
fácil de levar quando se exerce uma arte como a
música, que pode ser lida, sentida e
fruída em qualquer idioma, como Gachot sentiu e
por isso tentou compreender. Assim Maria
Bethânia - Música É Perfume
é, também, um documentário sobre
o processo de criação, que tenta
informar mas também entender por qual
conjunção de fatores aquela pessoa
é tão boa naquilo que faz. E isso
significa entender o sentido da música para
Bethânia. Mais do que por palavras, é por
seu próprio relacionamento com sua arte, que se
fica sabendo que, para ela, a música é
uma porta para o sagrado. Ela nos deixa entrever uma
fresta dessa passagem, a cada vez que pisa um palco
para cantar.
-
- ©
cineclick.com.br 23.12.2005
, Celso
Sabadin
- MARIA BETHÂNIA:
MÚSICA É PERFUME
- Confesso que
não sou fã de Maria Bethânia e fui
ver o documentário Maria Bethânia:
Música é Perfume por
obrigação profissional. Tinha certeza
que não iria gostar do filme e achei até
prematuro que a famosa cantora - que ainda tem muita
lenha pra queimar - já fosse terma de um filme
sobre sua vida. Felizmente, enganei-me
redondamente.
- Com talento e
sensibilidade, o diretor, roteirista e músico
francês Georges Gachot conseguiu captar
não apenas o processo criativo/ produtivo, como
também a própria alma da famosa
irmã de Caetano Veloso. Na medida em que
entremeia belas tomadas externas com sinceros
depoimentos de personalidades (Chico Buarque, Nana
Caymmi, Caetano), o filme vai lentamente ganhando a
atenção e o coração do
espectador, que, aos poucos fica conhecendo o lado
exigente e profissional da cantora. Com ternura. Entre
os belos momentos, destaque para os olhos vermelhos de
Caetano, que começa a relembrar a mocidade ao
lado da irmã, emociona-se, cala-se e não
completa o pensamento com palavras, mas sim com um
sorriso. E o humor fica por conta de Gilberto Gil, que
aparece em apenas dois momento, falando dois
parágrafos. Ambos totalmente sem sentido, como
quase tudo o que Gil fala.
- Mesmo trazendo
cenas de Santo Amaro da Purificação -
cidade natal de Bethânia - e depoimentos de sua
mãe, o filme não se propõe a ser
uma biografia no sentido tradicional. Antes disso,
preocupa-se com a emoção da
criação, com a música em seu
estado mais puro.
- Quem diria.
Saí do cinema fã de
Bethânia.
-
- © Estadao
do Sao Paulo, 22.10.2005
Luiz Carlos Merten
- Documents
PDF--->
- Documentarista
decifra o mistério de MARIA
BETHÂNIA
- Georges Gachot
explica como a convenceu a fazer Música
é Perfume
- Georges Gachot
até hoje agradeco ao amigo que o levou para ver
um show de Maria Bethânia. Ele nao entendia uma
palavra do que ela dizia, mas ficou magnetizado pela
figura da cantora-"Uma atriz", ele define-, com aquela
movimentoaçao cênicas. Os pés
descalços, as paradas bruscas, o canto, os
textos declamados, tudo o deixou
maluco.Imediatamtente, teve o desejo-"Um impulso"- de
fazer um filme para entender o processo criativo
daquela muhler tao especial. E fez Maria
Bethânia,-Música É Perfume, uma
das atraçoes de hoje da Mostra.
-
- Gachot contou tudo
isso ao reporter durante o Festival do Rio, no qual
veio mostrar seu filme que terminou adquirido para
distribuiçao no País. Maria
Bethânia - Música É Perfume
é uma das atrações deste
sábado da Mostra. Georges Gachot mostrou seu
filme no recente Festival do Rio. Documentarista de TV
na Suíça, Gachot fez muitos filmes sobre
os grandes compositores da música erudita.
Música É Perfume assinala sua
aproximação da música
popular.
-
- Como chegou a
Bethânia? "Enviei para ela uma cópia do
meu filme sobre Martha Argerich. Ela adorou."O outro
documentário, Conversas Noturnas, também
está na Mostra. Trata do rpcesso criativo da
grande pianista, parceira de Nelson Freire em tantos
recitais. Sim Georges Gachot assistiu ao
documentário de Joao Moreira Salles. Nao gostou
e, até reservadamente, expoe suas restricoes ao
repórter, mas pede que nao sejam publicadas.
"Nao quero ser deselegante."
-
- Maria
Bethânia nao abriu apenas sua casa o
coraçao para a câmera de Gachot. Abriu
também seu estúdio, permitindo que ele
fizesse aquilo a que se propunha- documentar como cria
uma grande artista. No processo, o diretor acha que
conseguiu mapear uma história da
evoluçao da MPB. Ele ama a música
brasileira. É fa de carteirinha da bossa nova.
Tem outro projeto sobre música, no Brasil, que
promete revelar só na volta ao País.
"Vai ser muito interessante", promete.
-
- Para o diretor,
seus documentários nao sao musicais, mas sobre
música. E ele esclarece- "Crio
impressões musicais, o que me permite, ao mesmo
tempo, ser pessoal e universal. Falo sobre os
artistas, espero que sem didatismo, e me projeto no
trabalho deles para construir a minha linguagem, que
é a do cinema." Gachot reinventa Tolstoi -
"A arte só é universal quando nasce de
dentro." Ser artista é lançar pontes.
Como Maria Bethânia faz.
-
- ©
Estadao do Sao Paulo,
28.09.2005
Luiz
Carlos Merten
- Online-->
- O evento segue seu
curso. Uma das 23 mostras que integram o verdadeiro
caleidoscópio que é a
programação do festival leva o sugestivo
nome de Brasil com Z. Foi uma sacada da diretora de
programação Ilda Santiago, que percebeu
o elo unindo diversos filmes - eles revelam o olhar
estrangeiro sobre o País. Um dos títulos
mais interessantes dessa programação
é Maria Bethânia - Música é
Perfume, do francês Georges Gachot.
-
- Bethânia
é outra que tem cadeira cativa neste festival.
Está nos documentários Vinicius de
Morais e O Sol - Caminhando contra o Vento, de Miguel
Faria Jr. e Tetê Moraes e Martha Alencar. Volta
em Música É Perfume, guiando a viagem do
diretor pela MPB. O próprio Gachot define
Bethânia como "ícone da contracultura que
virou rainha da balada romântica". Permitindo
que o cineasta entrasse na intimidade do seu trabalho,
ela é a estrela-guia de uma viagem que
não é só musical, mas
também reflete a evolução da
sociedade brasileira nas últimas
décadas.
-
- Caetano, Chico,
Gil, Nana Caymmi, Miúcha. Todos cercam a
rainha, que possui aquele domínio de cena.
Betânia é magnética e natural. A
música É Perfume poderia ter outro
título, Bethânia
Paixão
-
- © O Globo,
26.09.2005
Leonardo Lichote
- Document
PDF--->
- Documentário
'Maria Bethânia: música é
perfume', mostra o Brasil na voz da
cantora
- RIO - Nas imagens
iniciais, o mar estoura em ondas na areia de
Copacabana, cenário para o desfile dos tipos
locais. O gari começa o dia catando o lixo dos
banhistas, o vendedor de cervejas aguarda novos
fregueses. No fundo, uma voz explica um Brasil (entre
muitos), com o poema ''Pátria minha'', e um
povo brasileiro (entre muitos), com a
canção ''Gente humilde''. O motivo do
filme, porém, não é o país
- é a voz. Ou seria mesmo o contrário?
Talvez nem um nem outro, talvez os dois. ''Maria
Bethânia: música é perfume'' - com
exibição de gala no Festival do Rio
hoje, às 21h30, no Espaço Unibanco 1,
com a presença do diretor Georges Gachot -
é sobre uma voz que é um país, um
país que é uma voz: ''Bethânia
lembra um pouco a idéia de um país
possível, algo que está perdido, mas
está por aí'', define Chico Buarque a
certa altura do documentário, comentando o show
''Brasileirinho''.
-
- Se Bethânia
materializa um país possível - perante o
qual todos nós nos maravilhamos como
estrangeiros - o suíço Gachot se
aproximou dessa terra como duplamente estranho.
Além da distância física por estar
do outro lado do Atlântico, ele não
conhecia nada de música brasileira e nem da
cantora quando, levado por um amigo, foi assistir a um
show dela em Montreux, em 1998. Saiu de lá
certo de que faria um filme sobre a
artista.
-
- - Foi um choque
cultural - conta ele, na beira da piscina de um hotel
no Leme, o mar de Copacabana no horizonte. - E o
choque não foi só pela voz única
de Bethânia, a maneira como ela entra no palco,
quase voando, sem os sapatos, o seu cabelo... Foi
também pela musicalidade. Cada parte dos
arranjos, o repertório, como ela ia de uma
música a outra.
-
- Gachot veio
três vezes ao Brasil para filmar. Pisou em
terras brasileiras num dia e no outro já estava
no estúdio com Bethânia, iniciando um
total de nove semanas de gravação. Para
Gachot, sua condição de "duplamente
estrangeiro" foi fundamental para a existência
do filme.
-
- - Acredito que
Bethânia concordou em fazer este filme porque eu
não era brasileiro. Eu cheguei para ela como
uma criança, entende? Perguntando coisas.
Bethânia foi minha professora. Ela me ensinou o
Brasil - diz, retornando à idéia do
país. - Acredito que ela tenha falado de forma
mais aberta porque eu não tinha nenhum
conhecimento a priori, não tinha idéias
pré-concebidas. Eu não sabia nada! Nas
entrevistas, Bethânia começava a falar em
Chico, Caetano e eu dizia: "não sei nada sobre
música brasileira, por favor me explique"
(risos).
-
- A professora de
Brasil explicava. E, mais tarde, aprovou o aluno com
louvor.
-
- - Ela ficou muito
feliz com o filme. Enquanto via, chorava e dizia:
"arrebentou, arrebentou" - lembra o
diretor.
-
- Em ''Música
é perfume'', Bethânia fala o mesmo
''arrebentou'' repetidas vezes ao ouvir o
violão de Marcel Baden Powell em ''Samba da
Benção'', parceria de seu pai, Baden,
com Vinicius de Moraes. O filme foi feito durante as
gravações de ''Que falta você me
faz'', CD da cantora dedicado à obra do poeta,
e também ao longo da turnê de
''Brasileirinho'', com shows no Canecão e na
Concha Acústica de Salvador. Há
também imagens de Bethânia em Santo
Amaro, em família, entrevistas nas quais ela
reflete sobre seu ofício (''adoro cantar na
solidão do estúdio'') e conta
curiosidades familiares (''Eu e Caetano
adorávamos brincar de faquir quando
crianças''). A mãe Dona Canô, o
irmão Caetano Veloso e amigos como Gilberto
Gil, Chico Buarque e Nana Caymmi também
falam.
-
- A ida à
cidade natal de Bethânia é uma forma de
resgatar parte de sua história, mas Gachot
não procurou esgotá-la no
filme:
-
- - Meu objetivo com
o filme era pôr na tela a grandeza da
música de Bethânia. Não quis que a
história quebrasse a música. Quando as
canções me davam a oportunidade, eu
contava a história - disse, explicando que o
fato de o filme ter sido feito com apenas uma
câmera ajudou nesse sentido: - Por isso que o
filme é muito claro. Eu não gosto de
registros de shows nos quais você vê a
cantora, depois o pianista, o percussionista. Da forma
como fizemos, você entra mais na música.
Gastamos oito meses editando as 80 horas de material
para fazer o filme fluir em seus 82
minutos.
-
- Para o diretor, o
mais importante era registrar de onde vinha a
música de Bethânia. Por isso os ensaios,
nos quais se revela uma cantora que tem completo
domínio de seu trabalho, interferindo em cada
arranjo. A relação, tensa e doce, da
cantora com seu maestro e arranjador Jaime Alem
é um capítulo à parte.
Também para mostrar de onde vem a música
de Bethânia, há tantas imagens de pessoas
humildes, anônimas - arquétipos de
brasileirinhos.
-
- - Ela canta para
eles e sua música vem deles. É um
reflexo - diz, mais uma vez tentando desvendar o
Brasil de Bethânia
-
- Gachot tem
experiência com documentários sobre
música clássica, dedicado a artistas
como a pianista argentina Martha Argerich e o
compositor Claude Debussy. "Música e perfume"
é o primeiro dedicado à música
popular. Não que faça diferença
para o diretor.
-
- - Faço
filmes apenas sobre a música que amo. Um
jornalista me disse que, se você comparar o
filme da Bethânia com o de Martha Argerich,
verá que eles são muito próximos.
Basta trocar Mozart e Chopin por compositores
brasileiros, como Caetano Veloso, Chico Buarque,
Dorival Caymmi. E é isso mesmo - explica. - Uma
vez eu disse à Bethânia: "Nós
temos que ouvir toda manhã um pouco de Bach, e
de tarde, um pouco de Bethânia". Ela gostou
disso.
-
- A metáfora
"música é perfume" é da
própria Bethânia. Segundo ela, "nada como
um cheiro ou uma música para nos fazer sentir,
viver, lembrar". Ela confirma suas palavras nos
minutos finais do filme, depois de ouvir sua
própria interpretação de "Melodia
sentimental" e ficar profundamente emocionada.
Vaidade? Ela explica:
-
- - A voz mora em
mim, mas não sinto como se fosse minha.
É uma expressão de Deus. Uma fagulha,
uma bobagem de Deus.
-
- Deus
arrebentou.
-
- © Jornal do
Brasil 29.09.2005,
Heloisa
Tolipan
- Bethânia
para todos
- Diretor de Maria
Bethânia: música é perfume, o
francês Georges Gachot aportou ontem à
tarde, no Estação Ipanema 1, para a
primeira sessão do documentário, na
programação do Festival do Rio.
E-du-ca-dís-si-mo, fez questão de uma
breve apresentação na nossa
língua: ''Desculpe-me ler, mas não
queria perder a oportunidade de expressar tudo o que
senti realizando este filme'', disse Gachot,
justificando a cola. Foi aplaudidíssimo quando,
ao final, comentou que Bethânia foi o seu Pedro
Álvares Cabral, concluindo: ''Espero que, com
este filme, o mundo conheça a maravilha
cultural deste país''. Maria Bethânia:
música é perfume é comovente e
traça sem pretensões o perfil de uma das
nossa maiores intérpretes, que é capaz
de dizer abertamente, com todas as letras ''Eu odeio o
pôr do sol. Essa coisa meio barro, meio
tijolo''. Querem mais autenticidade?
-
- © RUI
MARTINS
- LOCARNO MOSTRA
MARIA BETHANIA
- Este ano, o
Festival Internacional de Cinema de Locarno
começa um dia antes. Embora sua data oficial
seja do dia 3 ao 13, na cidade suíça
ticinesa de Locarno, o festival começa
praticamente na noite da terça, 2 de agosto,
com a projeção do filme Maria Bethania,
Música e Perfume, do franco-suíço
Georges Gachot no telão dos quase 300 metros
quadrados, da Piazza Grande.
-
- Minha voz " uma
centelha divina que brota em mim" diz a cantora no
filme dedicado inteiramente à cultura musical
brasileira. Segundo Georges Cachot, seu realizador, a
música ocupa um lugar central no cotidiano dos
brasileiros, seja nos bailes, nas festas, no Carnaval
ou nos concertos.
-
- Esse longa-metragem
tem uma hora e meia de duração e
é também considerado como um
imersão total no mundo apaixonante e sensual do
Brasil. Concorre numa mostra paralela dedicado aos
filmes suíços.
-
- De acordo com o
jornal dessa região suíça,
Corriere del Ticino, cujo redator já pôde
ver o filme " Maria Bethania ilumina literalmente o
filme com sua presença magnética e
extremamente natural, quer esteja cantando diante de
milhares de pessoas ou contando suas lembranças
da infância com seu irmão Caetano Veloso.
Para ela, a música é um perfume, alguma
coisa essencial como o pão, imediata e sensual
e que deve poder ser apreciada por todos".
-
- Documentario
sobre Maria Bethânia no Festival de
Locarno
- Dirigido pelo
franco-suíço Georges Gachot, o
documentário "Maria Bethânia:
Música é Perfume" é exibido em
"noite especial" no Festival de Cinema de
Locarno.
-
- O longa de 82
minutos procura reconstruir os passos de Maria
Bethânia: desde a infância em Santo Amaro
da Purificação até o
lançamento dos últimos CDs. No percurso,
depoimentos de Caetano Veloso, Chico Buarque, Gilberto
Gil, Miucha,
Nana Caymmi.
Entre as imagens, lembranças que vão
sendo rememoradas em cenas de camarim pós-show
até o aniversário de Dona Canô em
Santo Amaro.
-
- O que uma revista
suíça chama de retrato "convencional" da
artista, é salvo pela constatação
de que "a voz de Bethânia, sozinha, já
justifica qualquer tipo de reverência
cinematográfica". Reverências são
também encontradas dentro do filme por todos os
que falam de Bethânia, sem poupar elogios. "A
fricção entre o tudo e o nada. A voz de
Bethânia é isso", diz Gil.
-
- Do Rio a Santo
Amaro
- O título do
filme vem das palavras da própria: "A
música é como o perfume, nos deixando
ver, sentir, vivenciar, lembrar e refletir". Para o
público fora do Brasil , o documentário
. que antes de Locarno passou pelo festival Visions du
Réel, na França . é visto como
uma forma de olhar a cultura brasileira, ou melhor,
como uma "incursão no universo da
canção brasileira", segundo um jornal
italiano.
-
- Dando direito a
imagens clássicas do Rio de Janeiro superpostas
ao som da voz
- de Bethânia,
ao lado de entrevistas com outros músicos,
cenas da cantora
- gravando em
estúdio ou em suas duas casas no Rio e em
Salvador. Além de visitas
- às
raízes em Santo Amaro.
-
- Em uma das
seqüências, nos camarins do Canecão,
Bethânia, Miucha e Nana Caymmi, depois de um
show, relembram episódios da amizade entre as
três, numa conversa pontuada por
canções a capella. Em outra
seqüência, Caetano reconstrói a
história da família e fala do trabalho
com Bethânia.
-
- De Martha
Argerich a Maria Bethânia
- A trajetória
do franco-suíço Georges Gachot
contém vários trabalhos dedicados
a
- música.;
Entre estes está um documentário sobre a
pianista argentina Martha Argerich (cujos depoimentos
integram também Nelson Freire, de
João
- Moreira Salles .
2003). Gachot dirigiu ainda Petite histoire
symphonique racontée par Anton Dvorák
(1989) e Claude Debussy: Music can't be learnt.
(2000).
-
|
|
- FRANCAIS
- © Le Matin
- edipresse,
9.
1.2007,
Aime
Corbaz pdf
--->
- MARIA
BETHÂNIA Le portrait musical de la chanteuse
sort en DVD.
- Mieux
que nulle autre, elle chante la nostalgie, comme une
tristesse sensuelle dans une voix de soie sauvage.
Mieux que nulle autre, elle réinvente un
lointain héritage, celui du fado portugais, ce
fatum du sud. Et puis, elle emprunte au jazz, à
la samba, mais davantage encore à toutes les
musiques du monde.
-
- Maria
est belle. Le nez aquilin, de longs cheveux charbon et
cendres, le regard d'un chaman aux blanches et douces
magies
Avec elle, la déesse musique,
venue du fonds des âges, des peuples, des
continents, a trouvé une de ses plus belles
incarnations.
-
- Sur
les images de ce film «Maria Bethânia,
Mûsica é perfume», sorti en DVD, on
voit l'artiste ciseler ses chansons avec ses
musiciens, Gilberto Gil, son frère Caetano
Veloso. On voit aussi, dans ce portrait musical de
Georges Gachot, le plus Zurichois des cinéastes
parisiens, des images volées entre chien et
loup quand les bus emmènent des corps fourbus,
ou quand un enfant traîne sous les
lumières blafardes d'un
réverbère, à la nuit
commençante.
-
- Et
Maria Bethânia parle. Elle dit la musique, pense
la musique, rêve la musique, chante la
musique
Toute petite, elle voulait être
artiste ou trapéziste. Et la voilà
funambule des émotions, entre larmes et rires,
espoirs fous et désespoirs, nostalgies d'hier
et rêves de demain. Avec elle, la nostalgie a
trouvé une voix.
-
- Surtout,
Maria semble chargée d'humanité comme
une batterie pourrait l'être
d'électricité. Envoûtée par
la musique, elle envoûte à son tour.
Ainsi apparaît-elle comme l'une des plus belles
magiciennes du monde.
-
- © Journal
du Jura,
31.
3.2006
pdf
--->
-
- ©
Telerama,
4.
3.2006
Mathilde Blottière Online--->
- Elle
est « la voix » du Brésil
et une des ses icônes vivantes. Sur du
musicien Caetano Veloso, Maria Bethânia fut
d'abord la muse de la contre-culture avant de
prêter la chaleur de son timbre à des
mélopées romantiques. Dans ce
documentaire entre portrait et film musical, le
réalisateur a voulu donner chair à cette
voix. Pari plutôt réussi avec un montage
tout en fluidité qui nous plonge dans
l'intimité de la chanteuse et de ses musiciens.
Du studio à la scène, de samba en
bossa-nova, la diva de Rio vaut le
détour.
-
- ©
Africanculture,
28.
2.2006
Olivier Barlet Online--->
- Une
voix, Maria Bethania est avant tout une voix,
sensible, complexe, un peu rugueuse, une voix de
l'intérieur qui parle à l'âme. Une
voix qui ne s'oublie pas, tant son enveloppante
nostalgie appelle l'émotion, pas plus que ce
film qui la met admirablement en avant. Sans effets
inutiles, Gachot va vers l'essentiel : comment cette
voix s'incarne, dans l'intimité de
l'écriture, dans le huis-clos des
répétitions, dans la chaleur des
concerts, et comment elle devient musique, harmonie et
finalement un film. Point besoin de plans multiples et
d'une imagerie exotique ou touristique : le
Brésil est là, en concentré, dans
cette femme qui fut à la pointe de la
contestation contre la dictature militaire en 1965
avec sa chanson Carcarà et qui poursuivra son
bonhomme de chemin en marge de la dominante bossa
nova, pas assez dramatique à son goût, ou
du tropicalisme de son frère Caetano Veloso,
jusqu'à s'affirmer dans la chanson romantique,
avec un énorme succès. Le public
communie avec elle, chantant ses thèmes sans
hésiter, dans de grands moments de
ferveur.
-
- Il
fallait beaucoup d'art pour rester au diapason de
cette voix sans l'enluminer de lumières
construites ou la reconstruire par des images
mythifiantes. Au contraire, Gachot joue le jeu du
direct et s'y campe : il filme avec une seule grosse
caméra Béta digitale 16/9e, sans se
dissimuler, au plus près, sans multiplier les
angles que lui auraient permis plusieurs
caméras, prenant ainsi les mêmes risques
que Maria Bethania sur scène. Pas de
manipulation : réduisant au maximum les
changements de plans, il filme dans la durée,
dans le temps de la création ou de
l'interprétation, et ne retient au montage que
les meilleurs moments, lesquels s'enchaînent
sans rupture. Le film en devient lui-même une
partition musicale nous entraînant dans cet
univers avec une telle intimité que l'on coure
acheter un cd de Maria Bethania en sortant pour tenter
de revivre ce qu'il nous a transmis ! Lorsqu'on
écoute un cd, il nous manque la
corporalité du concert, du contact, de la
vision. Le film la restaure, à condition d'en
respecter la magie plutôt que de l'inventer.
C'est sans doute parce qu'il est lui-même
pianiste et a réalisé de nombreux
documentaires sur des musiciens classiques que Gachot
peut oser cette épure. Plutôt qu'un flot
d'images, il nous livre une harmonie où tout
changement de plan résonne en cur avec la
voix de Maria Bethania. Musicâ é perfume
: la musique est un parfum.
- Ses
sambas romantiques puisent dans les chansons
traditionnelles du Nordeste que lui chantait sa
mère. Elles parlent du passé et de
l'esclavage. Elle chante dans un texte de Vinicius de
Moraes : "On a été colonisés par
les Portugais, mais notre musique est noire. La samba
est blanche par la poésie et noire par le
cur". Dans un pays où près de la
moitié de la population a du sang noir, encore
victime du racisme et de l'exclusion, ces paroles ne
tombent pas dans l'oreille d'un sourd. Mais Maria
Bethania n'en fait pas une pancarte : son chant n'est
pas slogan, simplement une sensation profonde des
origines de ces musiques qu'elle partage avec son
public comme un orateur qui trouve les mots justes.
C'est bien avec cette justesse que Gachot la filme,
traduisant par l'image et le montage l'intense
corporalité de sa voix et l'étonnante
mystique qui s'en dégage.
-
- ©
Liberation /
2.3.2006
Online--->
- Bethânia,
il était une voix
- Son
producteur Jaime Alem en témoigne : quand elle
arrive en studio, les réglages des consoles se
dérèglent. Ce magnétisme quasi
surnaturel qui émane de Maria Bethânia
traverse le documentaire que consacre à la
chanteuse nordestine le réalisateur suisse
Georges Gachot. Le pouvoir de sa voix grave,
androgyne, dramatique, est tel qu'on reste sous le
charme, même quand elle se contente
d'énoncer des propos finalement convenus sur sa
carrière et son rapport à la musique. La
caméra suit la chanteuse de scène en
studio, interroge ses proches (sa mère, son
frère Caetano Veloso) mais capte aussi au vol
des instants fugaces et magiques : une plage
déserte au petit matin, des enfants qui jouent
au foot dans un terrain vague... On assiste aussi
à des moments privilégiés comme
cette rencontre, en coulisses, entre Bethânia,
Miúcha et Nana Caymmi, trio de matrones
joviales qui, le verre de cachaça à la
main, plaisantent et chantent pour le plaisir
d'être ensemble. Il faut enfin souligner le
superbe travail de la prise de son, tout en relief et
en nuances.
-
- ©
Les Inrockuptibles,
1.3.2006
Richard
Robert
- Online--->
- pdf--->
- Les portraits en
images de chanteurs ou chanteuses populaires laissent
souvent les mélomanes sur leur faim : en jouant
la carte de la biographie et de l'analyse
psychologique, ils parlent finalement très peu
de musique. "Musica e Parfume", lui, échappe
à ce travers en intégrant les analyses
de ses proches et surtout en s'offrant une
émouvante virée du côté de
Santo Amaro - la petite ville où Bethania
s'éveilla à la musique.
- La fatale
beauté de tous les acteurs de cette histoire
achève d'inscrire "Musica e Parfume" parmi les
meilleurs documentaires sur la musique de ces
dernières années.
-
- ©
Auxartsetc.ch
November
2005 Françoise
Bieri
- Online
-->
- Ce film n'est ni un
documentaire, ni un film sur la musique. C'est
plutôt un film fait musique ou une musique faite
film, tant les images et la musique ne font qu'un.
Portée par le regard et le sourire de Maria
Bethânia, par les ciels plombés, les
univers sombres de la nature brésilienne, par
les villes ou les plages, et bien sûr par la
pauvreté omniprésente, la musique
devient vie, joie, rire ou danse.
-
- ©
Tribune de Genève,
01.09.2005
LUCA
SABBATINI
- Ame musicale du
Brésil, Maria Bethânia confie ses secrets
sur grand écran
- Après
Martha Argerich, Georges Gachot filme une autre grande
musicienne latino-américaine.
- « Ce n'est pas
vraiment une biographie, ni un documentaire ;
plutôt un portrait musical. » Après
le beau et frémissant Martha Argerich,
conversation nocturne, Georges Gachot remet ça.
Maria Bethânia, música e perfume rejoint
et peut-être dépasse la réussite
du film précédent. Même continent,
même personnage féminin secret et hors
normes, même façon de montrer en longs
plans-séquences, sans noyer l'image sous un
flot d'explications. Seule la musique change, les
mélodies et rythmes brésiliens
remplaçant Bach ou Chopin.
-
- « Maria
Bethânia, je l'ai découverte en 1998 au
Montreux Jazz Festival », confie Georges Gachot.
« Sa présence scénique, sa
façon de chanter m'ont procuré un choc.
Plus tard, je l'ai rencontrée et elle a
accepté de participer au projet. Je suis revenu
du tournage au Brésil avec 80 heures d'images.
»
-
- Parisien
établi à Zurich depuis vingt ans, le
cinéaste filme exclusivement des sujets
musicaux. Dans Maria Bethânia, música e
perfume, la caméra montre le travail de la
musicienne, guide le spectateur au cur de la
création, du premier contact de Maria
Bethânia avec une chanson jusqu'à sa
version définitive en concert. Dispositif
sobre, efficace, tenu et épuré de tout
élément non musical.
-
- La musique,
précisément, construit le rythme des
images, tandis que les inflexions du portugais du
Brésil créent une autre mélodie
à part entière. Si bien que les
confidences de Maria, de son frère Caetano
Veloso ou de leur ami et confrère Chico Buarque
envoûtent aussi sûrement que la musique
omniprésente sur la formidable bande-son. Un
régal.
-
- © Le Monde,
Valérie Cadet
- Maria
Bethânia, par Georges Gachot, une
évocation puissante de la grande chanteuse
brésilienne.
- Elle est née
Maria Bethânia Vianna Telles Veloso, le 18 juin
1946, dans un village de la région de Bahia,
Santo Amaro da Purificaçao. Son double
prénom devenu nom de scène, c'est son
frère de quatre ans plus âgé
qu'elle, le magnifique Caetano Veloso, qui le lui a
donné. Elle arbore aujourd'hui une somptueuse
crinière sombre semée d'argent. Voix
forte et grave, enjôlée de douceur.
Visage indien ; frémissant entre rire,
tristesse, colère. Voilà pour
l'esquisse, qui ne saurait suffire à convoquer
l'immense richesse de cet être libre et entier
qu'est Maria Bethânia, surnommée dans les
années 1970 "la Greta Garbo de Rio";
chanteuse la plus populaire du Brésil. "La"
voix du Brésil, comme la définit le
titre choisi avec beaucoup d'à
propos.
-
- Maria
Bethânia est à l'aune des monographies et
nombreux documents sur la musique classique
réalisés par Georges Gachot, parmi
lesquels Claude Debussy, " Music can't be
learnt..." (2000), et Martha Argerich, Conversation
nocturne (2002 ; notamment couronné par le
prestigieux Prix Italia). Cette évocation
s'articule autour du dernier des trente albums de
l'interprète, le très tendre et
très joyeux Brasilerinho (Biscoito Fino/DG).
Sans cesse et simultanément poétique et
politique. En concert géant, acclamée
par des milliers de personnes, au studio
d'enregistrement, en répétition, dans le
flux d'échanges avec des proches, des amis
chers, ou en conversation privée. On pouvait se
fier au cinéaste pour capter au plus
près la puissance et la délicate
diversité de son sujet. Embrasser l'essentiel,
laisser filer l'impromptu. Recueillir les mots forts
et sincères de ceux qui l'aiment, travaillent
pour elle et avec elle -sa mère, Dona
Canô Veloso ; Caetano, complice de
toujours ; Chico Buarque de Hollanda ; Nana
Caymmi et Miucha. Et glisser tout cela dans le
sillage des paysages mouvants -urbains et
naturels ; pauvres mais vivants, ou sublimes de
beauté-, intensément tressés
à ce qui a construit cette voix unique. "La
friction entre le tout et le rien. La voix de
Bethânia, c'est ça, relève
Gilberto Gil. Les pierres, la terre, le sable... Ces
endroits oû la matière et l'esprit se
rencontrent."
-
- ©
Radio Suisse Romande,
25
Août 2005 Espace
2 /
- Critique
cinéma: Par Serge Lachat
/
avec éxtrait audio
-
- © Le matin
Dimanche 14.8.2005
La
Chronique de Freddy Buache
- Document
PDF--->
-
- ©
TSR-Télévision
Suisse Romande,
24.
8. 2005
Téléjournal 12.45h / - vidéo
-
- ©
Swissinfo--->
24.
8. 2005
-
- ©
Coopération,
24.
8.2005 Pascale
Stehlin
- Document
PDF--->
- Site
officiel--->
- Le Suisse qui filmait la
samba
- Georges Gachot
consacre un film àla chanteuse Maria
Bethânia. Un parfum brésilien
déferle sur les écrans
romands.
- Les yeux du
réalisateur franco-suisse, Georges Gachot, se
mettent à pétiller à la seule
évocation de la chanteuse Maria Bethânia.
Séduit par cette icône de la musique
brésilienne àl'occasion de l'un de ses
concerts, il a décidé de lui consacrer
un film. Intitulé Música é
perfume, il sort aujourd'hui sur les écrans
romands.
- Entre Rio de
Janeiro et Salvador de Bahia, Maria Bethânia se
livre avec authenticité en racontant son
parcours et sa passion pour la musique. Rythmé
par 32 chansons et les apparitions d'illustres
artistes comme Gilberto Gil ou Caetano Veloso, le
documentaire de Georges Gachot sonne comme un hommage
à la richesse de la musique brésilienne:
"C'est une musique tellement communicative qu'elle
vous prend aux tripes". Fin connaisseur de musique
classique, Georges Gachot a notamment signé
Conversations nocturnes avec Martha Argerich, un
portrait remarqué de la pianiste argentine.
Très lié au Cambodge, il s'est fait le
porte-voix du travail humanitaire du pédiatre
et violoncelliste Beat Richner dans plusieurs
documentaires. Mais avec Música é
perfume, il s'ouvre à de nouvelles
sonorités fleurant bon la samba et la
bossanova. Le Zurichois d'adoption est avant tout un
amoureux des notes et aime transmettre
l'émotion qu'elles suscitent: "La musique est
ma raison d'être. Si certains aiment aller boire
l'apéro, moi je préfère
écouter des morceaux car la musique est le sens
de la vie". Mais avant de conjuger sa vie en musique,
Georges Gachot a quitté la France, son pays
natal, pour des études d'ingénieur en
électro-technique à Zurich: "J'aimais
bien les mathématiques et continue
d'apprécier ce qui est structuré et
cartésien". Mais pour créer, il
s'aménage des plages de rêveries: "Je
n'hésite pas à laisser planer mon
esprit. L'humour ou l'ironie sont de bons outils. Ils
permettent beaucoup de choses et ouvrent des petites
portes vers la réflexion." Georges Gachot
construit ses films comme on écrit une
partition et en consacrera peut-être un à
la composition.
-
- Installé
avec sa famille à Zurich, Georges Gachot puise
aussi son inspiration dans ses voyages
fréquents: "Partir est une
nécessité, je n'aime pas rester en place
trop longtemps. J'ai besoin de cette énergie
qui vient d'ailleurs." Et lorsqu'il veut se vider
l'esprit, Georges Gachot, qui a des origines
bretonnes, retrouve les joies de la plongée
qu'il a découverte enfant: "La plongée,
c'est mon yoga. Je me sens bien dans ce monde du
silence qui me fascine." Une façon
peut-être d'étudier encore d'autres
sonorités, plus aquatiques cette
fois.
-
- © Le
Temps,
24.08.2005,
Florence
Gaillard
- Document
PDF-->
- Société
- MARIA BETHANIA. La
chanteuse brésilienne fait l'objet d'un
documentaire sensible, àvoir dès
aujourd'hui dans les salles romandes.
- Maria la
blanche
- Le début est
déjà dans les livres. On est en 1946,
dans le Nordeste brésilien. Un garçon de
quatre ans accueille la naissance d'une petite soeur:
"Je veux qu'on l'appelle Marie Bethanie." "Exclu, dit
le père, c'est ridicule ce nom, Caetano." Mais
comme Caetano n'en démord pas, la famille opte
pour un tirage au sort dans un chapeau. La main pas du
tout innocente choisit un papier plié, le
garçon bouclé jubile en annonçant
que le hasard a choisi comme lui: "Ce sera Maria
Bethânia".*
- Caetano grandit
avec cette petite soeur belle, troublante et
délicate. Il sent bien que dans sa tête
à elle cohabitent des drôles de
génies tropicaux. Ils inventent à deux
des occupations d'enfants mystiques, comme le "jeu du
fakir". Il consiste à grimper au plus grand
arbre du jardin et à ne plus en bouger pendant
des heures. A se sentir tout àla fois humain
(un peu noir un peu blanc, un peu indien), animal
(chat, serpent, oiseau?), et végétal. Et
à laisser glisser l'esprit feuillu jusque vers
des contrées sans nom.
-
- On ne sait pas bien
quel est l'arbre. Mais on connaît le lieu: Santo
Amaro da Purificação, repli baroque
d'une terre de cascades luxuriantes, dans la province
de Bahia. Une ville d'humbles à démarche
aristocratique, de maisons blanches ou pastel
habitées par des gens souvent noirs. Dans la
maison de Caetano, de Maria Bethânia et de leurs
six frères et soeur, il y a un père
drôle et digne, et une mère, Dona Cano,
assez romanesque pour figurer, déjà en
ce temps-là, en matriarche dans un roman de
Jorge Amado.
-
- Bethânia est
la préférée de Dona Cano. Elle
est aussi un objet de fascination pour Caetano. Il est
son complice, l'exégète de son
"instabilité émotionnelle" d'adolescente
à vocation dramatique. A 17 ans, avec la
chanson "Carcara", Bethânia harponne des oiseaux
charognards alors que le régime politique se
raidit. Elle est une héroîne en costume
blanc qui vole tout droit jusqu'à un
cénacle d'artistes contestataires. Dès
le milieu des années soixante, avec Gilberto
Gil et Gal Costa entre autres, elle signe un chapitre
sacré de la musique populaire
brésilienne (MPB). Caetano, homme
féminin au rock vorace, avancera sur un chemin
de faune touche à tout, brillant et
lettré. Bethânia, femme androgyne, voix
de louve au romantisme incendié, sera la
pythie. Une gréco-shakespearienne
initiée au candomblé. Une diva aux
amours souffrantes, parfois enlisée dans des
laves de violonades. Mais toujours, la plus imposante
des interprètes.
-
- Un jour de 1998,
branle-bas de combat au Montreux Jazz Festival. Une
chanteuse n'aime pas la couleur du tapis, il faut donc
le changer. On obtempère, parce que la
capricieuse, qui lit dans les couleurs comme d'autres
dans le marc de café, s'appelle Bethânia.
Elle donne un concert, l'habite tout entier. Dans la
salle, il y a un homme qui ne la connaît pas
mais reste marqué. "Elle volait pieds nus
au-dessus de la scène, avec ses bras
serpentins", se souvient Georges Gachot. Lui,
documentariste musical franco-suisse, plutôt
féru de musique classique, veut comprendre
cette voix.
-
- Georges Gachot est
allé voir Bethânia. Rien que ce premier
pas a bien dû nécessiter des mois de
négociation. Il lui a offert, le malin, un
paquet emballé d'un foulard rouge ondoyant.
Dedans, des disques de la pianiste Martha Argerich,
à qui Georges Gachot a consacré un
précédent documentaire**. Bethânia
lui permet de la suivre, chez elle à Rio ou
à Salvador, et même en studio. On
découvre, dans Maria Bethânia Musica e
perfume, une bientôt sexagénaire, fondue
dans des cheveux d'argent, qui ne s'en laisse pas
conter.
-
- "On n'impose rien
à Bethânia, elle est incorruptible et
sait parfaitement ce qu'elle veut", raconte le
réalisateur. De son propre aveu, il doit
beaucoup à son innocence. "J'ai
débarqué sans a priori sur elle, sans
connaissance de la musique brésilienne non
plus." Atterri dans l'espace bethanien comme un
extra-terrestre, il ignorait son statut d'icône
ténébreuse. Il ignorait aussi les yeux
bleus de Chico Buarque ou la voix agreste de Nana
Caymmi qui, dans le film, éclairent chacun des
facettes de Bethânia. "La société
brésilienne raffole des stars, un
cinéaste brésilien aurait sans doute
joué sur cette carte-là. Moi
j'étais comme un enfant, ça a permis que
les portes s'ouvrent. Question de
confiance."
-
- Question aussi de
sensibilité. Georges Cachot conçoit des
films comme des pièces musicales. Comme les
landes impressionnistes de Debussy plutôt que
comme des cathédrales beethovéniennes.
Son film se passe d'encartés biographiques,
d'insertions d'archives, se contente de capter au
travail l'indomptable Bethânia "telle qu'elle
est aujourd'hui".
-
- Il porte un regard
délicat sur le Brésil quotidien:
plutôt que des plages achalandées en
corps lustrés, Georges Gachot filme ceux qui
les nettoient. Et il filme, avec un beau tempo
languide, Salvador et Rio àdes heures
instables. Entre chien et loup, lorsque les bus sont
bondés de corps fatigués, car "c'est
à ces gens du quotidien que Bethânia
parle aussi". Elle leur parle depuis 40 ans avec
"cette voix unique, articule Gilberto Gil, qui est
comme une friction entre le tout et le
rien".
- *Pop tropicale et
révolution, de Caetano Veloso, Le Serpent
à Plumes, 1997.
- **Maria
Bethânia Musica e perfume, de Georges
Gachot
-
- Vie
privée
- 18 juin 1946
Naissance de Maria Bethânia Vianna Telles
Veloso, soeur de Caetano Veloso, dans le Nordeste
brésilien.
- 1965 Elle chante
"Carcara". Début de carrière pour "la
voix du Brésil"
- Années 70
Bethânia est surnommée la "Greta Garbo de
Rio".
- 1978 Sortie de
Alibi. Plus d'un million d'albums vendus.
- 2004 Sortie de
Brazilerinho, album de la créolité et du
retour aux sources.
- 2003-2004 Tournage
de Maria Bethânia Musica e perfume. L'artiste
célèbre 40 ans de
carrière.
-
- © 24
heures, 24.08.2005,
Boris
Senff
- Document
PDF -->
- Santa
Maria
- Après avoir
consacré un documentaire à la
légendaire pianiste Martha Argerich, Georges
Gachot, cinéaste français
naturalisé Suisse et vivant à Zurich,
s'est attelé au pas de Maria Bethânia,
dame de coeur de la chanson brésilienne.
Plutôt habitué au monde de la musique
classique, le réalisateur est arrivé au
Brésil " comme un enfant ", partant à la
découverte d'un univers et d'une artiste qu'il
avait entrevue pour la première fois lors d'un
concert au Festival de Montreux. Avec tact et
empathie, il suit la chanteuse pourtant
réputée "difficile" dans toutes sortes
de situations, d'un cadre plutôt intime à
la répétition avec ses musiciens, en
passant par des séquences de concerts où
Maria Bethânia se révèle dans
toute sa splendeur. Même si Gachot regrette
cette interview "minutée", la rencontre avec
Caetano Veloso, frère de Maria, vaut son pesant
d'émotion tropicaliste, moment intense, tout en
réminiscences familiales sur lesquelles plane
la présence de la mère des deux
musiciens, vénérable mais toujours bon
pied bon oeil. Une héroîne chatoyante et
un coin du Brésil soulevé en musique.
Georges Gachot Maria Bethânia - Musica e perfume
" Documentaire en salles aujourd'hui. Vendredi 26
août,séance (18 h 45) en présence
du réalisateur Montreux,au Cinéma
Hollywood
-
- © Le
Matin
23.08.2005
Victor
Finggal
- Document
PDF -->
- Le Matin
Culture
- Maria Bethânia au
rythme des images
- CINÉMA
Georges Gachot, qui s 'est illustré par des
films sur Beat Richner et Martha Argerich, signe un
petit bijou consacré à la reine de la
musique brésilienne
- Ses intros blues
virent à la samba: Maria Bethânia, 59
ans, monstre sacré de la musique
brésilienne, possède un rire aussi
contagieux que la tristesse émanant de
certaines de ses chansons. Pour notre plus grand
plaisir, le cinéaste Georges Gachot, 43 ans,
basé à Zurich et connu pour ses films
consacrés à Martha Argerich et à
Beat Richner, a suivi la grande dame dans la salle
mythique du Canecao de Rio et à Salvador de
Bahia. Résultat: " Musica é perfume ",
un film d'une heure vingt avec au programme des
rencontres hautes en couleur. Sa mère
bientôt centenaire, mais aussi son frère,
Caetano Veloso, une légende au Brésil,
qui évoquent leurs souvenirs communs de
Vinicius de Moraes. Bien sûr, l'actuel ministre
de la culture, Gilberto Gil, l'ami d'enfance de
Bethânia, n'a pas loupé le rendez vous
avec l'objectif de Georges Gachot.
- Le film survole en
musique le Brésil au quotidien, avec la
beauté de son peuple croqué jusque dans
les trams ou ses plages de nuit, avec ses petites gens
qui s'affairent dans un mouvement perpétuel.
L'autre découverte, c'est le travail de
Bethânia, sur scène et en studio,
oú l'on perçoit le lien presque mystique
qui la lie à son public et à ses
musiciens.
-
- Expériences
audacieuses
- En 1978, de son
vrai nom Maria Bethânia Vianna Telles Veloso,
elle va se propulser au hit-parade des voix
féminines en vendant "Alibi" à un
million d'exemplaires. Mais elle saura ne pas se faire
piéger par le succès de ses ballades
sentimentales. Sans complexe, elle va tenter des
expériences audacieuses avec le groupe vocal
sudafricain Ladysmith Black Mambazo, sans oublier
Jeanne Moreau et même l'enfant terrible de
Salvador do Bahia, Carlinhos Brown.
-
- Musicologue et
réalisateur accompli de films documentaires,
Georges Gachot a eu la sensibilité
idéale pour nous introduire dans la loge de la
grande dame. A ne pas manquer.
-
- LU M I N E U S E
- Monstre
sacré de la musique brésilienne, Maria
Bethânia fait swinguer
l'écran
-
- © Le Monde
Nyon (Suisse) de notre envoyée
spéciale
- Suivie du 18 au 24
avril par près de 27 000 spectateurs, la
onzième édition du festival Visions du
réel de Nyon (Suisse) n'a pas failli à
sa réputation de haute tenue, d'ouverture, de
diversité et d'abondance.
- ...
- En contrepoint de
récits plutôt sombres, la joie pure et la
beauté sont venues de trois films musicaux
...Maria Bethânia, Musica é Perfume,
superbe rencontre avec l'égérie
brésilienne, par le réalisateur suisse
Georges Gachot ...
-
- © La
côte, Avril
2005,
ym
- Brésil,
Compétition internationale
- LA CAMERA FILME
LA DEMARCHE CREATIVE DE MARIA BETHANIA
- Tout amateur de
musique brésilienne connaît la chanteuse
Maria Bethânia, sa voix veloutée, ses
sambas. ses ballades nostalgiques ou se mèlent
des mélodies et des paroles reflétant la
vie quotidienne du pays. Au Brésil, la place
qu'occupe la musique est telle que des artistes aussi
talentueuses deviennent des idoles.
- Dans le portrait
tourné en 2005 par le Suisse Georges Gachot,
toute idolâtrie, toute distance outrée
entre la vedette et le public disparaît.
L'artiste se livre dans toute son authenticité
et dévoile sa démarche créative
en toute transparence. Il n'y a pas de secrets,
d'artifices, de trucages, seulement du talent, du
travail, et de la passion.
-
- Le film montre ses
échanges avec ses musiciens, son travail en
studio, ses réflexions sur
l'interprétation vocale et musicale, et
superpose ses chansons au images de Rio. On y voit
aussi son village natal Santo Amaro, sa mère,
et de grands noms de la musique brésilienne qui
lui rendent un vibrant hommage.
-
- © Tribune
de Genève, Avril
2005,
- VISIONS DU REEL,
UN FESTIVAL POUR DECOUVRIR LE MONDE
- Festival A Nyon,
on se moque des frontières jusqu'à
dimanche.
- ...
- Colonne
vertébrale d'une manifestation partie à
la découverte du monde, sa compétition
forte de 17 longs métrages. Parmi ceux-ci, on
en retiendra quatre. Deux pour leurs thèmes
prètant à polémique et deux
s'attachant l'un à dépeindre un
personnage imaginaire, l'autre une artiste
réelle.
- ...
- Avec Maria
Bethania, Musica é perfume, Georges Gachot
dresse un magnifique portrait de la grande chanteuse
brésilienne
-
|
- DEUTSCH
- ©
OÖNachrichten-Kritik zum Film:
01.07.2006.
ust
- Online-->
- An die
Wurzeln der Samba
- Der
erfahrene Musik-Dokumentarist Georges Gachot braucht
nicht viel mehr als das Gesicht der brasilianischen
Sängerin Maria Bethania, um ihre Musik zu
illustrieren. Er konfrontiert den Zuseher ohne
Hintergrund, ohne biographische Details mit der
Persönlichkeit, mit ihrer Arbeit im Studio, ihrer
Präsenz. Dabei entfaltet sich das
Verständnis für die Wurzeln der Samba,
für die mitschwingende Trauer, für die
Feinheiten der Texte, die der Bethania auf den
energiegeladenen Leib geschrieben werden. Eine
zugleich aufregende und entspannende Kinoerfahrung.
-
- ©Neues
Volksblatt - Juni
2006-Philipp
Wagenhofer
- Die künstlerische
Magie einer brasilianischen
Sängerin
- Mit Maria
Bethania: Musica e perfume" ist Georges Gachot ein
fesselndes Porträt gelungen.
- Diesmal hat sich
der Schweizer Filmemacher Georges Gachot nicht der
klassischen Musik angenommen, sondern eine
brasilianische Sängerin porträtiert, die von
Bossa Nova über Samba bis zu romantischen
Balladen in populären Gefilden unterwegs ist.
Maria Bethania (den Künstlernamen bekam sie von
ihrem musizierenden Bruder Caetano Veloso) ist auf
ihrem Spielfeld so beliebt wie Ronaldo auf seinem.
Millionen Alben hat die charismatische Sängerin
mit tiefer Stimme verkauft.
-
- Über den
Werdegang der mittlerweile 60-Jährigen wird nur
in Ansätzen berichtet, auch brasilianische
Gegebenheiten werden nur am Rande gestreift. Gachot
hat sich völlig auf die künstlerische Magie
dieser Frau konzentriert, die über Umweltprobleme
zu singen vermag, als würde sie einen Mann
umschmeicheln. Vielleicht kann sie mit ihrer Energie
selbst die Natur zum Erblühen bringen, die
Gefühle der Liebe jedenfalls weiß sie in
ihren Interpretationen zu offenbaren. Musik sei wie
ein Duft, der uns Dinge sehen, spüren, leben,
erinnern und nachdenken lässt, sagt sie.
- Maria Bethania wird
bei großen und kleinen Auftritten gezeigt, im
Studio, bei Proben. Sie ist eine kluge und konsequente
Arbeiterin, bei der jedes Wort passen muss, jeder Ton,
jede Pause. In ihrem Umfeld erlebt man
Größen wie Chico Buarque und Gilberto Gil,
natürlich ihren Bruder Caetano Veloso, der schon
mit Leuten wie David Byrne musiziert hat. Es gibt
Interviews, brasilianische Impressionen
...
-
- Regisseur Gachot
ist mit seiner Doku weit davon entfernt, Musik nur zu
bebildern. Er lässt uns ganz und gar eintauchen
in die wundersame Welt dieser faszinierenden
Künstlerin.
-
- © Wiener
Zeitung, Donnerstag,
29. Juni 2006,
Fan
- online--->
- Musik ist wie
Duft
- (fan) Behutsam
nähert sich der Regisseur, der eigentlich aus der
klassischen Musik kommt, der berühmtesten Stimme
Brasiliens. Maria Bethânia war die Muse der
Gegenkultur, bevor sie zur Diva der romantischen
Balladen wurde.
-
- Weniger auf eine
Biopic bedacht, wird ihr viel Raum eingeräumt,
über Musik, Religion, Herkunft zu reflektieren.
Der intime Einblick in ihr Schaffen eröffnet
gleichzeitig das Verständnis für die
jüngere Geschichte der brasilianischen Musik. Der
Schweizer Filmemacher setzt Dokumentarbilder sehr
sparsam, vermeidet pure Illustrationen der Lieder,
sondern konzentriert sich auf ihr ausdrucksstarkes
Gesicht. Dazu vereint er ein einzigartiges Ensemble,
darunter Nana Caymmi, Miucha, Chico Buarque, Gilberto
Gil und Caetano Veloso, Marias älteren
Bruder.
-
- Trotz stellenweise
südländischen Pathos atmet man gern den
"Duft des Lebens" ein, wie die Bethânia ihre
temperamentvolle Musik bezeichnet.
-
- Ein echter
musikalischer Hochgenuss.
-
- ©
20min,15.12.2005,
Ralph
Hennecke
- Online
-->
- Elektroingenieur ETH
liefert Kassenschlager
- Völlig
unbemerkt hat sich die Musikdoku «Maria
Bethânia &endash; Música e perfume»
des Zürchers Georges Gachot (43) zum
erfolgreichsten Schweizer Film des Jahres 2005
gemausert.
- Wer hätte das
gedacht? Der studierte Elektroingenieur ETH Georges
Gachot landet mit seinem Musikdokumentationsfilm
«Maria Bethânia &endash; Música e
perfume» die Schweizer Filmsensation des Jahres.
-
- Sein Streifen
über die brasilianische Sängerin wird
derzeit in den brasilianischen Grossstädten Rio
de Janeiro und São Paulo gleich in zehn Kinos
gezeigt. Der Film ist bereits ein Kassenschlager.
«Ich rechne mit 80 000 bis 100 000
Kinobesuchern», sagt Gachot. Extrem viel für
einen Dokumentationsfilm.
-
- Und dies ist nicht
alles: Gachot konnte seinen Film auch an einen
europäischen Verleiher verkaufen, der ihn in
fünf Ländern des alten Kontinents
aufführen wird. Sogar TV-Stationen aus Finnland
und Norwegen erwarben die Rechte an Gachots Streifen.
-
- Der Erfolg des
Akademikers ist umso erstaunlicher, als sich Gachot
eigentlich als Musiker bezeichnet. «Weil ich mich
während des Studiums langweilte, begann ich zu
musizieren», verrät der Autodidakt.
-
- Dies sollte seine
Passion werden. Gachot komponierte in den vergangenen
15 Jahren Musik für diverse Filme. Mit
«Música e perfume» hat er für
einmal die Rollen getauscht.
-
- © WoZ,
8.12.2005
i.
Bosshard
- MARIA
BETHÀNIA
- Die brasilianische
Sängerin Maria Bethänia besingt die
Einsamkeit. Sie kann
- das auch auf der
Bühne tun, vor tausenden von Leuten die jeden
ihrer Songs begeistert mitsingen. Der in Zürich
lebende Regisseur Georges Gachot hat Maria
Bethänia in Brasilien während zehn Wochen
begleitet, ihr Leben im
- Kreis der Familie,
im Konzert und im Alltag sensibel nachgezeichnet.
Caetano Veloso, ihr älterer Bruder - auch er ein
berühmter Musiker und Sänger - erzählt,
wie er sich als Vierjähriger den Namen Maria
Bethänia für seine neu geborene Schwester
gewünscht hat. Er war inspiriert durch das
gleichnamige Lied «Maria Bethänia»,
wollte eine Schwester wie aus einem Lied haben. Sie
ist inzwischen selbst zu einem Lied, einer Legende
geworden und gleichzeitig auf der Bühne das
Mädchen von einst geblieben. Morgens erwacht sie
als Hausfrau, etwas «langweilig und
glanzlos», die Poesie des Tages entwickelt sich
erst nach dem ersten Bier um elf Uhr, über
Begegnungen mit MusikerInnen wie Gilberto Gil, Nana
Caymmi, Miucha Chico Buraque und anderen. Das
musikalische Parfüm, das seine Magie im
abendlichen Konzert entfaltet krönt die geliebte
Nacht, die oft bis zum Sonnenaufgang dauert.
«Maria Bethänia Müsica e Perfume»
ist eine
- sensible Meditation
über die brasilianische Musik geworden, die zeigt
wie ein
- Song entsteht, wie
daran gefeilt wird, wie zusammen mit den
Mitmusikerln
- nen und den
Komponisten um jeden Ton jedes Wort gefeilscht wird.
Er zeigt
- aber auch, dass
sich dabei Maria Bethänia meistens mit ihren
Vorstellungen
- durchsetzt, damit
am Ende selbst der Sound von sich überschlagenden
Wellen am Strand von Salvador de Bahia zur Musik wird.
-
- ©
Blick, 1.12.2005
Rico
Bandle
- Die Emotionen eines ganzen
Landes
- Maria
Bethânia - música e perfume
- Der Film von
Georges Gachot ist eine feinfühlige
Liebeserklärung an Brasilien und seine
Musik.
-
- Maria
Bethânia ist die berühmteste Sängerin
Brasiliens. Mit rauer Stimme singt sie sanft ihre
Lieder von Traurigkeit, Liebe und Freude. «Musik
ist wie ein Parfum», sagt sie. Und man nimmt ihr
jedes Wort ab. Ihre berührende Musik gibt die
Emotionen und Leidenschaften eines ganzen Landes
wieder. So zumindest wird es im Film dargestellt.
Bethânia bestätigt: «Ich trage mein
Land in mir.»
-
- Georges Gachot
fügt keine Kommentare an, lässt einzig
Bethânia, ihre Musikerkollegen und ihre Mutter
sprechen. Und vor allem ihre Musik.
- Er begleitet die
grosse Interpretin in den Proberaum, ins Tonstudio,
auf die Bühne. Ein Höhepunkt: das Duett mit
der wunderbaren Sängerin Nana Caymmi.
Gänsehaut garantiert.
-
- ©
Züritipp, 1.12.2005
Thomas
Bodmer
- VOM BLUES ZUR
SAMBA & ZURÜCK
- Nach der Pianistin
Martha Argerich nähert sich Regisseur Georges
Gachot diesmal der Diva des brasilianischen Gesangs.
Mit Erfolg.
-
- Ihren ersten
Auftritt hatte sie mit 17 Jahren, doch man sah sie
nicht: Der Regisseur eines Theaterstücks liess
sie im Dunkeln a cappella singen. Dunkel war es nicht
nur im Saal, dunkel ist auch Maria Bethânias
Stimme, weshalb sie als Kind nicht im Chor hatte
mitsingen dürfen. Regisseur Georges Gachot
hörte die Diva des brasilianischen Gesangs
erstmals 1998 in Montreux und war so hingerissen, dass
er unbedingt einen Film über sie
drehenwollte.
-
- Offenbar hat Gachot
ein Flair für schwierige Frauen, jedenfalls ist
er in seinem neuen Film Maria Bethânia
ähnlich nahe gekommen wie Martha Argerich in
seinem vorletzten Werk, «Conversation
nocturne» (2002). Gachot war bei den Proben zu
zwei neuen Alben Bethânias dabei, und das sind
die aufregendsten Passagen des Films: Wie
Bethânia ihrem exzellenten Arrangeur Jaime Alem
erklärt, sie wolle im Lied «Bom dia
tristeza» vom Blues zur Samba wechseln und wieder
zurück. Oder wie sie ihre Musiker allein
lässt, damit die herum experimentieren und einen
neuen Groove austüfteln können, für den
die Sängerin sich dann aber auch heftig
begeistern kann.
-
- Sehr erhellend sind
auch die Aussagen von Bethânias Wegbegleitern:
So erklärt ihr Bruder Caetano Veloso, selbst
einer der wichtigsten brasilianischen Komponisten und
Sänger, dass die Anfang der Sechzigerjahre
entstandene Bossa nova ihrem Wesen nach cool war und
dies nicht dem Wesen Bethânias entsprach: Die
mochte es lieber dramatisch und orientierte sich
deshalb an Sängerinnen wie Edith Piaf. Selbst
wenn einem Bethânia zuweilen zu pathetisch ist,
lohnt es sich, Gachots Film zu sehen, da man über
ihre Person hinaus tiefe Einblicke in die Entwicklung
der brasilianischen Musik der letzten vierzig Jahre
erhält.
-
- ©
Der
Bund,
30.11.2005
, Thomas
Allenbach
- Dokument
PDF--->
- Mit ihrem Samba tanzt die
Traurigkeit
- In seinem Film
«Maria Bethânia &endash; música
é perfume» verbeugt sich Georges Gachot
vor der Kunst der grossen brasilianischen
Sängerin
-
- «Das ist kein
Dokumentarfilm, das ist ein Musikfilm», sagt
Georges Gachot. Nicht die Vermittlung von Fakten steht
für ihn im Vordergrund, nicht die Biografie der
1946 im Nordosten Brasiliens geborenen Maria
Bethânia und auch nicht die politische Dimension
der Karriere dieser Sängerin, die in den
Sechzigerjahren als Ikone der Gegenkultur galt und
später mit ihren Balladen zur «Greta Garbo
von Rio» wurde. Gachots Ansatz ist kein
journalistischer, sondern ein künstlerischer: Er
konzentriert sich auf die Musik, die Stimme, die Kunst
der grossen brasilianischen Sängerin.
- «Maria
Bethânia &endash; música é
perfume» beginnt im Dunkel und mit der Stimme
Bethânias, die Gachot verzaubert hat, als er sie
1998 in Montreux am Jazzfestival zum ersten Mal
hörte. Gilberto Gil beschreibt die Stimme, die
aus der Dunkelheit und der «saudade» kommt,
im Film poetisch als «die Reibung zwischen Nichts
und Alles».
-
- Der in Paris
geborene und in Zürich lebende Gachot, der mit
seinen Filmen über Beat Richner und die
argentinische Pianistin Martha Argerich bekannt
geworden ist, verbeugt sich tief vor dieser Frau,
deren «Samba mit der Trauer tanzt», wie sie
einmal sagt. Ganz naiv, ohne grosses Wissen um die
brasilianische Musik und ohne sich um den Sonderstatus
zu kümmern, den Bethânia in ihrer Heimat
geniesst, sei er ihr begegnet, erzählt er.
Während zehn Wochen hat er zusammen mit
Kameramann Matthias Kälin in Brasilien gedreht.
Mit 80 Stunden Material ist er in die Schweiz
zurückgekehrt.
- Das Gerüst des
Films bilden die anekdotenhaften Erzählungen der
als schwer zugänglich geltenden Bethânia,
ihre Arbeit im Studio an den CDs
«Brasileirinho» und «Que falte
você me faz» sowie Ausschnitte aus
Live-Konzerten. Bei den Proben im Studio lässt
Bethânia keinen Zweifel aufkommen, wer hier das
Genie ist. Auf der Bühne, die sie stets nur
barfuss betritt, weil das für sie ein quasi
heiliger Ort ist, zelebriert sie ihre Lieder in
grossen, emphatischen Gesten. Maria Bethânia ist
eine Charismatikerin, die sich in jedem Moment ihrer
Ausstrahlung bewusst ist.
-
- Mystische
Einheit
- Im Film gibt die
Musik den Ton an und den Takt vor. Selbst die
Interviews mit Bethânia, dem ihr innig
verbundenen Bruder Caetano Veloso, ihrem musikalischen
Direktor Jaime Alem, mit Gilberto Gil, Chico Buarque
und anderen habe er nach rhythmischen Gesichtspunkten
geschnitten, sagt Gachot. Eine wesentliche Rolle
spielen die Rhythmen und Klänge auch in jenen
lyrischen Passagen des Films, in denen Gachot Maria
Bethânias Lieder mit Impressionen aus dem Alltag
kombiniert. In diesen Momenten wird Bethânias
Stimme zur Stimme eines Brasiliens mit schwarzen
Wurzeln. Es ist diese fast schon mystisch wirkende
Einheit zwischen der Künstlerin und ihrer Heimat,
in der Gachot offenbar einen Teil ihres Geheimnisses
erkannt hat.
-
- ©
Aargauer
Zeitung MLZ;
24.11.2005,
Hans
Keller
- Maria und das
brasilianische Musikuniversum
- Musikfilm Regisseur
Georges Gachot gelingt mit «Maria Bethânia,
música e perfume» ein hochemotionales und
überzeugendes Film-Porträt der grossen
brasilianischen Sängerin.
-
- Gute Musikfilme
schwingen sich auch optisch in den Rhythmus der
vorgestellten Sounds und Personen ein. Regisseur
Georges Gachot ist das beim Film über Martha
Argerich gelungen und nun beim
Maria-Bethânia-Porträt. Die 1946 geborene
Maria ist Baiana (Bahianerin), und diese sind bekannt
für ihre Gemächlichkeit, was sich im Alltag,
in der schönen, deutlichen Sprache und der
Relaxtheit der Musik niederschlägt.
- All das fängt
der Film auch optisch ein: In nächtlichen
Strandszenen mit den ewig heranrollenden
Atlantikwellen und in den Strassenszenen von
Provinzstädten. Zu den Bildern sinniert Maria im
Off gleich zu Beginn darüber, was Heimat sei. Ein
Schnitt und hinein ins Studio, wo wir die
Sängerin kennen lernen, diese charismatische
Person mit langen, gewellten Haaren, markanten
Gesichtszügen und ausgeprägter
Nase.
- Maria sei sich, so
ihr Bandleader Jaime Alem, stets ihrer enormen
Ausstrahlung bewusst. Die Grossaufnahmen ihres
Gesichtes, dessen Ausdruck androgyn und faszinierend
zwischen herb und schön schillert, erlauben einen
Einblick in die Seele dieser Sängerin.
Hochemotional schwingt sie mit der Musik dahin, im
nächsten Moment aber korrigiert sie sachlich
resolut Details. Eine Romantikerin, die weiss, was sie
will. Mit ihrer bachklaren Stimme, welche aus flachen
Tönen plötzlich zum Vibrato wechselt, vermag
sie eine - so umschreibt das ihr Kollege Gilberto Gil
- Reibung zwischen dem Nichts und dem Alles
auszudrücken. Maria Bethânia liebt zwar den
Samba Cançao, den Samba mit Liedgehalt, ihr
Repertoire kommt aber stets als breit gefächertes
Universum der MPB, der Música Popular
Brasileira, daher.
-
- Der Film zeigt denn
auch sehr schön die kulturellen Wurzeln von Maria
und ihrem ebenso berühmten Bruder Caetano Veloso.
Nächtliche religiöse Umzüge der weiss
gekleideten Afrobrasilianer in ihrer Heimatstadt Santo
Amaro weisen auf die schwarzen Wurzeln grosser Teile
der brasilianischen Kultur und vor allem der Musik
hin, die Bethânia als zentral für alle
Brasilianer bezeichnet. Die Sängerin erzählt
aber auch aus ihrem ganz persönlichen Alltag, was
Regisseur Gachot in Brasilien einen Bonus eintrug,
gilt Maria doch allgemein als schwer zugänglich.
«Maria Bethânia, música e
perfume» ist ein Musikerinnen-Porträt, das
auch Neulinge mit der Seele brasilianischer Musik
bekannt zu machen vermag.
-
- ©
Cineman.ch,
November
2005, Jörg
Hüssy
- Online-->
- Nach «Martha
Argerich: Conversation nocturne» dem
einfühlsamen Porträt der legendären
Pianistin aus Argentinien, und dem aktuellen
Porträt darf man gespannt und mit Vorfreude auf
ein weiteres Bijou in dieser überraschungsreichen
Reihe warten.
-
- © Cinema
Buch,
Dezember
2005, Doris
Senn
- Online-->
- Georges Gachot, der
seine bisherigen Dokumentarfilme vorwiegend im Bereich
der klassischen Musik ansiedelte, wagte sich mit
seinem jüngsten Film in ein neues, leichteres
Genre vor. Mit Maria Bethânia schuf er ein
zurückhaltendes Porträt, welches das Fluidum
des kreativen Moments, das Einssein von Musikerin und
Musik zu fassen sucht - grösstenteils unter
Aussparung von Details zur Biografie. Das lässt
den Film zu einer intensiven Momentaufnahme werden,
die das musikalische Erlebnis über alles stellt.
Das vage Mysterium um ihre Person, das ihre Musik mit
einem zusätzlichen Hauch Faszination umgibt,
lässt dabei umso tiefer in die Stimmung ihrer
Liebeslieder eintauchen.
-
- © Neue
Luzerner Zeitung VON BIRGIT SCHMID
- Im Kino die
Sehnsucht stillen
- Filme für den
guten Zweck und Filme in bester Absicht: Das
Dokumentarfilmfestival Nyon zeigt, wie das Medium der
Gefühle genutzt wird.
- Eine
Liebeserklärung
- Der Frühling
liess zwar auch am Genfersee auf sich warten, aber
hier kümmert das niemanden. Das wahre Leben
findet in diesen Tagen im Kino statt. Für Sonne
sorgte die grosse brasilianische Sängerin Maria
Bethânia im Porträt des Schweizer
Regisseurs Georges Gachot ("Martha Argerich"). "Maria
Bethânia, Música é perfume" ist
eigentlich eine Liebeserklärung. Gachot begleitet
die charismatische Frau mit der samtenen Stimme bei
ihren Bühnen- und Studioauftritten, lässt
sie singen von der Liebe, der Leidenschaft, ihrem
Land. "Musik ist wie ein Duft, der uns Dinge sehen,
spüren, leben, erinnern und nachdenken
lässt", sagt sie. Bei der Hingabe an die
Göttliche kommt ihre (politische) Biografie
leider etwas zu kurz. Auch ihr Bruder Caetano Veloso
oder Gilberto Gil tun vor allem eines: ihr
huldigen.
-
- © Berner
Zeitung, Esther Fischer-Homberger
- Die Welt im
Spiegel der Schweiz
- Vom Alptraum zur
Fata Morgana: Wieder schärfen die Filme an den
"Visions du Réel" in Nyon den Blick auf
aktuelle Realitäten.
- ...
- Der Umgang mit
Verlusten
- Die 18
Wettbewerbsbeiträge - darunter drei
schweizerische - sind kaum vergleichbar. Durchgehendes
Thema ist am ehesten der Umgang mit Verlust: Verlust
von Menschen, Heimat, Sprache, Erinnerung,
körperlicher und psychosozialer
Integrität.
- "Maria
Bethânia"(G. Gachot), Porträt einer vitalen
und klugen brasilianischen Sängerin, erscheint
preiswürdig als Beitrag der Kunst des Umgangs mit
Schmerz und Verlust.
-
- ©
Tages-Anzeiger, Christoph Schneider
- Ein
dokumentarisches Genusskino.
- "Maria
Bethânia, música é perfume" von
Georges Gachot. Der Westschweizer Filmemacher hatte
darin eine offensichtlich und hörbar hinreissende
brasilianische Sängerin mit so faszinierter
Ehrfurcht porträtiert und war so an ihren Lippen
gehangen, dass eine Wirklichkeit umschlug ins reine
Klischee von der künstlerischen Erleuchtung. Es
klang von Samba und der Traurigkeit der schwarzen
Vorfahren, die Freunde äusserten sich
überschwänglich, ringsherum war
Schönheit des Landes und der Menschen und kurzum:
Brasilien, wie es singt und lacht und Liebeskummer
hat.
|
- ITALIAN
- ©
Corriere del Ticino
29.10.2005
,
Antonio Mariotti
- Document
PDF --->
- Primecinema
ritratto di un Artista che incarna le voglia di
riscatto di un intero paese.
- La naturalezza di Maria
Bethània
- La cantante
brasiliana illumina il documentario di Georges
Gachot
- I divi di
qualsiasi genere musicale non sono mai facili da
avvicinare «a ruota libera», senza
cioè il filtro degli agenti addetti alle public
relation occupati a curarne l´immagine. Prova ne
sia che neppure il blasonato Martin Scorsese sia
riuscito ad intervi stare in prima persona l
inarrivabile Bob Dylan nel suo recentissimo
documentario No Direction Home, ma abbia dovuto de
legare questo compito al manager del cantante. Il
regista franco-svizzero Georges Gachot non è
Scorsese e Maria Bethània non è Dylan,
ma si può ben dire che il documentario ora in
uscita nelle sale ticinesi dopo essere stato
presentato anche al Festival di Locamo, non sia
gestito dai manager ma proponga un ritratto schietto e
multiforme della gran dama della musica brasiliana e
in seconda istanza, di un paese la cui voglia di
riscatto passa anche attraverso la valorizzazione del
suo immenso patrimonio culturale.
-
- Del resto,
Gachot non è nuovo a questo tipo d imprese
avendo già in carniere le Conversazioni
notturne con quella Martha Argerich che non figura
certo tra i personaggi più abbordabili della
scena artistica.
-
- Seguendo la
grande cantante nel suo lavoro in studio, durante i
concerti, ma anche nella vita quotidiana a Rio de
Janeiro o a Bahia e nel corso degli incontri con
personaggi come il fratello Caetano Veloso, Gilberto
Gil o Chico Buarque; il regista non si perde in
discorsi specialistici ma punta tutto sulla pre senza
magnetica ma estremamente naturale della protagonista.
Una naturalezza che si applica anche al suo rapporto
con la musica che lei considera prima di tutto
profumo: qualcosa di primario (come il pane)
d´´immediato di sensuale, che deve poter
essere goduta da tutti. E questo film ci permette di
godercela da un punto di vista del tutto
inedito.
-
- ©
Corriere del
Ticino
venerdì 22 aprile 2005,
Dal
nostro inviato Antonio Mariotti
- Documents
PDF--->
- Al Festival del
documentario di Nyon non mancano
- Il profumo
della musica e quello del reale
- Il nuovo film di
Georges Gachot sulla cantante brasiliana Maria
Bethânia
- Georges Gachot
si è fatto conoscere a livello internazionale
un paio d'anni fa, grazie all'intenso ritratto di
Martha Argerich, distribuito anche in Ticino visto lo
stretto legame che unisce la grande pianista argentina
alla nostra regione, sede del suo conosciuto
«festival» musicale. Dopo quelle
«conversazioni notturne» non certo facili da
carpire, il regista franco-svizzero ci riprova ora con
un'altra grande signora della musica, attiva
però in un ambito del tutto diverso: la
cantante brasiliana Maria
Bethânia.
-
- Musica é
perfume, il suo nuovo lungometraggio presentato in
concorso a Visions du Réel, dimostra come
Gachot si trovi perfettamente a suo agio in questo
ambiente, ciò che gli permette di sfuggire ad
innumerevoli trappole legate a un genere del tutto
particolare. Musica é perfume non è
quindi un «film musicale» in senso stretto
ma si presenta, al tempo stesso, come il ritratto di
un'artista popolarissima ma che non è mai scesa
a compromessi per compiacere il suo pubblico; come
un'incursione nel mondo estremamente
«stratificato» della canzone brasiliana; e
come un documentario sul Brasile di oggi e sulla sua
voglia di riscatto che passa anche attraverso la
valorizzazione del suo enorme patrimonio
culturale.
- Che canti da
sola per conto suo o davanti a migliaia di persone,
che parli del suo modo di concepire la musica o dei
suoi giochi d'infanzia insieme al fratello Caetano
(Veloso), Maria Bethânia illumina letteralmente
il film con la sua presenza magnetica ma estremamente
naturale. Del resto, per lei la musica è
profumo: qualcosa di primario (come il pane),
d'immediato, di sensuale, che deve poter essere goduta
da tutti. Considera un puro caso che sia lei a
portarla agli altri: «la mia voce non è
che una scintilla divina scaturita dentro di me».
Per chi prova a chiedere a Georges Gachot quale sia il
segreto che gli permette di avvicinare e cogliere
l'essenza di questi personaggi, la risposta è
una sola: «Amo la loro musica». Come non
credergli?
|
- HOLLAND
- © Het
Parool, 14.6.2006,
JOS VAN DER BURG
- Online--->
- De droefheid die ons
wiegt
- De Braziliaanse
zangeres Maria Bethânia groeide in veertig jaar
uit van protestzangeres tot schatbewaakster van het
Braziliaanse muzikale erfgoed. De Franse
documentairemaker Georges Cachot portretteert de
zestigjarige diva in Maria Bethânia: musica
é perfume als een bevlogen mens.
-
- ''Je bent een
bladzijde die ik heb omgeslagen,'' zingt
Bethânia, die niet verbergt dat haar lange haren
grijs worden, in een concertzaal en het vooral
vrouwelijke publiek joelt uit volle borst mee. Het
illustreert dat veel vrouwen zich in de teksten van
Bethânia's liefdesliedjes herkennen.
-
- De zangeres raakt
al vier decennia bij miljoenen Brazilianen een
gevoelige snaar. Cachot, die ook een portret maakte
van de Argentijnse pianiste Martha Argerich, schetst
een eerbiedig, maar ook innemend portret van de
zangeres. Afgewisseld met sfeerbeelden van het
Braziliaanse stads- en plattelandsleven zien we
Bethânia aan het werk in een studio, op bezoek
gaan bij haar moeder en praten over haar
muziekopvattingen.
-
- Dat laatste is het
interessantst, omdat het inzicht geeft in haar
muzikale ontwikkeling. Bethânia begon in de
traditie van de bossanova, maar maakte de overstap
naar de samba, omdat ze dat genre dramatischer vond.
Ze wilde in haar muziek het menselijke drama voelbaar
maken en daarvoor was de samba beter geschikt. ''Samba
is een droefheid die ons wiegt,'' zegt ze.
-
- Ook komt haar broer
Caetano Veloso, die haar muzikaal adviseert en liedjes
voor haar schrijft, uitvoerig aan het woord. Hij
prijst haar integriteit als muzikant en als mens. De
loftuitingen worden soms een beetje weeïg. Zo
merkt een muzikant op dat de microfoons altijd
beginnen rond te zingen als zij voor een optreden een
zaal binnenloopt voor een soundcheck. De reden is haar
'buitengewone magnetisme'. Misschien het geluid
voortaan beter afstellen?
-
- Tussen de
bewondering door doemt het beeld op van een
gepassioneerde zangeres, die de muzikale touwtjes
strak in handen heeft en haar imago van volksheldin
koestert. We horen clichés over muziek als
dagelijks brood en muziek als parfum.
Singer-songwriter Gilberto Gil, tegenwoordig de
Braziliaanse minister van Cultuur, heeft de mooiste
oneliner paraat. In Bethânia's muziek hoort hij
'de frictie tussen alles en niets'. We denken nog na
over wat hij ermee bedoelt.
-
- originaliteit.
|
-
|